Het verhaal van Nazha Rustom gaat over opgroeien tussen werelden, jezelf aanpassen om mee te kunnen doen en langzaam ontdekken wie je bent en waar je wilt staan. Van vluchtelingenkamp naar Chief Diversity & Inclusion bij De Nederlandsche Bank.

“Mijn ouders moesten het van een uitkering hebben”

Nazha Rustom werd geboren in een Palestijns vluchtelingenkamp in het zuiden van Libanon en kwam drie maanden later met haar ouders naar Nederland. De start was ingewikkeld.

„Mijn ouders moesten het van een uitkering hebben. Je mag ook een heel lange fase niet werken als je in het asielproces zit, als je verblijfsvergunning hebt. Dus dan moet je het met een uitkering doen. En ja, met zeven kinderen, dat is gewoon heel ingewikkeld.”

Toen Nazha twaalf was, kwam de brief van de IND. Zij las altijd de post voor haar ouders.„En ik las het hardop en ik besefte me nog niet zo goed wat ik aan het lezen was. En toen zei mijn moeder: ‘Ja, maar wat betekent het dan?’ En daarna ging ik pas nadenken en zei: ‘Volgens mij mogen we blijven’.”

De reactie thuis was intens.„Dat was ontlading, dat was verdriet, dat was alles bij elkaar.” En tegelijk voelde het als afscheid. „Het is natuurlijk ook een stukje verdriet dat je definitief afscheid neemt van waar je vandaan komt en wat je kent.”

Opgroeien en zoeken

Het opgroeien in Nederland voelde voor Nazha complex. „Ik was altijd op zoek naar: wie mag ik zijn? Wie wil ik zijn? Wie kan ik zijn?”

Thuis, op school en daarbuiten golden verschillende verwachtingen. Haar ouders kenden het Nederlandse schoolsysteem niet, waardoor Nazha veel zelf moest uitzoeken. „Dan ben je vijf, zes en dan zoek je voor jezelf voor het eerst uit hoe dingen moeten.” Dat ging niet altijd goed. „En dan ontstaat er op een gegeven moment ook irritatie bij de andere kinderen of bij de juf. Terwijl je echt zo je best doet.”

School raakte haar interesse kwijt. Met terugwerkende blik mist ze begeleiding. „Je bent een leerkracht, kijk even verder. Wat is er aan de hand?”

Leven zonder perspectief

Na de basisschool ging Nazha naar VMBO Kader en werkte ze bij Zeeman. „Omdat het makkelijk was. Je hoeft er niet heel veel voor te doen en het was niet complex.”

Ze leefde van dag tot dag. "Ik had echt geen toekomstperspectief.”
Het werk begon te knellen. „Op een gegeven moment dacht ik: dit kan ik gewoon niet de rest van mijn leven doen.”

Via het mbo kwam ze in aanraking met het hbo. „Toen heb ik voor het eerst in mijn leven over het HBO gehoord.” Daarna volgden de universiteit, een bachelor en een master aan de Universiteit Utrecht. „Toen ik klaar was op de universiteit, dacht ik wel echt: was dit het dan?”

Werken en jezelf hervinden

Na haar studie begon Nazha bij ABN AMRO. „Dat was zeker een cultuurschok.” Ze nam gedrag over van collega’s. „Je gaat wel op je bek, want je gaat bepaald karakter en gedrag laten zien wat bij iemand anders hoort.”

Assertiviteit voelde niet vanzelfsprekend. „Ik probeerde bijvoorbeeld assertief te zijn en kwam toen ineens als een bitch uit de hoek.” Met de jaren kwam er ruimte om dichter bij zichzelf te blijven. „Ouder worden geeft je gewoon heel veel wijsheid. En dan ontdek je: wacht even, die ander weet eigenlijk ook helemaal niet wat hij aan het doen is.”

Sinds november 2022 werkt Nazha Rustom als Chief Diversity & Inclusion bij De Nederlandsche Bank.

Tips:

• Je hoeft niet te weten wie je bent om te beginnen
• Zoeken mag tijd kosten
• Je mag opnieuw kiezen
• Je ontwikkeling hoeft niet in één lijn te lopen

Bron
Redactie BusinessWise

Sonja Koster-Klomp is oprichter van MindSign, een organisatie die mentale zorg anders organiseert. Samen met haar team helpt ze medewerkers om mentaal fit te blijven of weer op weg te komen, zonder lange wachttijden en zonder ingewikkelde labels. Op een andere manier dan de reguliere zorg. Want al op jonge leeftijd merkte Sonja dat ze anders keek naar mensen en systemen. Ze stelde haar eigen norm. Lees hoe zij hiertoe kwam en welke lessen zij doorgeeft.

“Ik kom uit een gezin met twee lieve ouders en een broer die vijf jaar jonger is.”
Als kind wist Sonja zichzelf goed te vermaken. “Ik was een enorme boekenwurm. Ik las veel en speelde bibliotheekje, nummerde alle boeken en nodigde vriendinnetjes uit om boeken te komen lenen.”

Naast lezen hield ze van gezelligheid en van dingen zelf bedenken. “Ik vond het heel leuk om met mijn moeder of met mijn vriendinnetjes koekjes te bakken. Maar dan wilde ik die koekjes wel verkopen, want dan kon je daarna nog meer koekjes bakken.”

Ondernemerschap zat er dus al vroeg in. “Mijn vader heeft jarenlang zijn eigen financieel adviesbureau gerund. Er zat bij ons thuis wel een stukje eigenwijsheid in. Dingen net even anders doen dan de rest.” Dat ze ooit zelf ondernemer zou worden, besefte ze toen nog niet. We volgen Sonja van jeugd tot ondernemer.

“De overgang naar de middelbare school was ronduit dramatisch”

"De basisschool ging als vanzelf", vertelt Sonja. “Ik vond het hartstikke leuk en helemaal niet moeilijk. Ik fietste er gewoon doorheen.”
De overstap naar de middelbare school was echter groot. “Op Scholengemeenschap De Breul in Zeist voelde ik me ontzettend verloren door alle veranderingen en miste ik houvast, terwijl ik allemaal vriendinnen om me heen had.” Ook haar schoolprestaties veranderden. “Mijn resultaten waren bij sommige vakken ronduit slecht.”

Eén docent maakte het verschil. “Mijn godsdienstleraar zei: ‘Sonja kan dat wel.’ Ondanks dat ze met haar cijfers eigenlijk niet in aanmerking kwam voor de mavo, mocht ze toch door. “Ik vond het met 'de hakken over de sloot' verschrikkelijk, maar ik dacht: als ik maar op school kan blijven.” Daarna ging het beter. “Hoe moeilijker het werd, hoe makkelijker ik het vond.” Ze behaalde haar diploma en ging verder met havo.

Niet passen in het systeem

Sonja blikt met gemengde gevoelens terug op die periode. “Ik dacht vaak: waarom moet ik geschiedenis leren als het al voorbij is? Wat ga ik daar dan mee doen? Ik had mijn eigen ideeën en ontdekte dat ik anders dacht dan de leeftijdgenoten om mij heen."

Wat wel duidelijk was: ze wilde mensen helpen. “Thuis was ik opgegroeid met pleegkinderen. Ik zag toen hoe hulpverleners hun werk deden en vond daar iets van. Ik vond ze te zakelijk. Niet echt in contact met de ander, gewoon afstandelijk. Ik wilde dit anders doen.”

De zoektocht naar de juiste studie

Na havo koos ze voor een sociale opleiding, al bleek dat niet meteen de juiste keuze. Sonja: “Ik ging naar SPH, maar daar lag de focus op groepen. Tijdens mijn stage werkte ik met meervoudig gehandicapte leeftijdgenoten die ik onder de douche moest zetten en eten moest geven. Ik dacht: dit is echt helemaal niks voor mij.”

Opvallend genoeg zag haar omgeving dat anders. “Ik kreeg een 9-plus voor mijn stage en een bijbaan aangeboden. Maar ik vond het niet leuk.” Ze stapte over naar maatschappelijk werk en dienstverlening, omdat ze wist dat ze mensen individueel wilde helpen. Die opleiding rondde ze met succes en plezier af.

“Ik ben oprecht nieuwsgierig naar mensen”

Tijdens haar stage bij de Raad voor de Kinderbescherming viel alles op z’n plek. “Qua werkplek is de Raad voor de Kinderbescherming een eindstation, maar ik voelde me als een vis in het water.” Sonja werkte met gezinnen in pittige situaties, ze heeft daar veel gezien. “Ik geloofde niet dat ouders hun kind opzettelijk pijn doen. Ik zag vooral onmacht.”

Die houding maakte het verschil. “Ik was oprecht nieuwsgierig naar mensen. Daardoor lukte het mij om bij iedereen in contact te komen.” Collega’s zagen dat ook. “Als iemand vastliep, zeiden ze: vraag Sonja. Die krijgt iedereen aan de praat.”

Werk, moederschap en blijven ontwikkelen

Na acht jaar werken bij de Raad voor de Kinderbescherming veranderde haar leven toen ze moeder werd. “Na verschillende politieachtervolgingen en gevaarlijke momenten, dacht ik: ik kies voor dit vak, maar mijn kind niet.” Ze stapte over naar pleegzorg, waar ze ook iets van vond hoe de hulp was ingericht en waar ze een andere visie had op goede begeleiding dan de gebruikelijke maat.

Het moederschap van twee kinderen en haar carrière waren beiden belangrijk voor Sonja. Maar ze was niet in de wieg gelegd als blijvende stay-at-home moeder: “Ik houd niet van shoppen, niet van poetsen en niet van tv kijken.” Dus bleef ze zich ontwikkelen tijdens haar zwangerschaps- en bevallingsverloven en behaalde diploma’s. “Daardoor mag ik mij psycholoog noemen.”

“Ik heb altijd gedacht: ik wil de wereld een beetje mooier maken. Als ik ooit doodga, wil ik dat er iets is verschoven.”

De stap naar ondernemen

Op een gegeven moment besloot Sonja haar eigen weg te gaan volgen en startte haar eigen praktijk. “Ik vond het doodeng. Was gewend aan de veiligheid van een organisatie. En nu moest ik zelf zeggen: ik kan jou helpen.”

Toch deed ze het. Ze begeleidde eerst vooral kinderen en gaf trainingen. Later breidde ze dat uit naar volwassenen. “Als andere professionals er niet uitkwamen, zeiden ze: ga maar naar Sonja.”

Haar grote voorbeeld hierbij was Annemarie van Gaal. “Met name de visie van Annemarie over de eigen verantwoordelijkheid nemen over je leven en haar kritiek op bestaande systemen vormt voor mij een inspiratie. Ze is ook iemand die anders denkt.” Sonja zou Annemarie graag eens ontmoeten. "Dat lijkt mij echt gaaf en inspirerend.”

De keuze voor een eigen aanpak van mentale zorg

Ondanks het succes van haar praktijk ging het bij Sonja wringen. “Ik deed 35 sessies per week en vroeg mijzelf af: ga ik dit doen tot mijn pensioen?”

Ze zag hoe het systeem werkte. “Waarom moet hulp zo lang duren? Waarom zijn er wachttijden?” Dat bracht haar op een nieuw idee. “Hoe tof zou het zijn als je mensen in vijf sessies kunt helpen?”

Zo ontstond in 2020 haar nieuwe bedrijf: MindSign. Binnen no-time dienden de eerste opdrachtgevers zich aan. Het waren grote organisaties die vertrouwen en geloof hadden in haar aanpak. Een andere aanpak dan de reguliere GGZ.
“Wij zien mensen zoals ze zijn. We denken niet in stoornissen, maar in mogelijkheden. Niet in protocollen, maar in verbinding. Mensen krijgen snel hulp, zonder ingewikkelde procedures. We stellen vragen, koppelen iemand aan de juiste psycholoog en gaan meteen aan de slag.”

Wat ze vaak terughoort? “Dit is anders. Dit is écht.”

Missie voor de toekomst

“Ik vind het eerlijk gezegd ronduit schokkend dat onze werkwijze als ‘bijzonder’ wordt gezien. Want voor ons is dit de norm: betrokken, snel, deskundig én menselijk.

Onze maatschappij is gewend geraakt aan medicaliseren: klachten worden vaak direct gelabeld als een stoornis waar je ‘vanaf’ moet. Maar wat als we anders kijken? Ik geloof dat ieder mens goed is zoals hij/zij is, en dat we allemaal unieke wezens zijn. We erkennen daarmee dat ieder mens op zijn eigen manier omgaat met het leven en dat daarin geen goed of fout bestaat.

Met MindSign willen wij, dat geldt voor mij én mijn team psychologen, bijdragen aan die kanteling. Door te normaliseren wat nu nog als alternatief wordt gezien.  Door mensen zodanig te helpen dat hij/zij zichzelf zo goed gaat kennen en weet wat nodig om met mentale uitdagingen om te gaan.

Advies aan jongeren

De ervaringen die Sonja in haar leven opdeed, deelt ze graag met anderen. Vooral met jongeren die nog keuzes (gaan) maken.

“Volg altijd je hart en blijf bij jezelf. Toen ik 21 was, wist ik al dat ik dingen anders zag. Ik dacht dat ik de uitzondering was.”
Ze kijkt er nu anders naar. “Als je dat omdraait en zegt: Ik ben de norm, zoals ik het zie en doe. Dan kun je alles creëren wat bij je past.”

Tot slot een wijze les: “Laat je niet van de wijs brengen. Vertrouw op jezelf. Dan kom je verder dan je denkt.”


Wil je meer weten over Sonja en MindSign? Klik hier

Tijdens de recente uitreiking van de Oscars schreef cameravrouw Autumn Durald Arkapaw geschiedenis door als eerste vrouw ooit de Oscar voor Beste Cinematografie te winnen. Haar werk aan de film Sinners markeerde een mijlpaal die symbool staat voor een bredere beweging binnen de filmindustrie.

Tijdens haar speech richtte Arkapaw zich nadrukkelijk tot andere vrouwen in de zaal. Ze vroeg hen om op te staan, als erkenning voor alle makers, samenwerkingen en netwerken die hebben bijgedragen aan dit moment. Daarmee maakte ze duidelijk dat haar prijs voortkomt uit de jaren van inzet van vrouwen die zich een plek hebben bevochten in een wereld die lange tijd werd gedomineerd door mannen.

Grenzen verleggen

Met Sinners, geregisseerd door Ryan Coogler, bracht Arkapaw een visueel verhaal tot leven. De film speelt zich af in het Mississippi van de jaren dertig en bespreekt thema’s als onderdrukking, spiritualiteit en de veerkracht van zwarte cultuur. Haar camerawerk versterkt deze beeldtaal en neemt de kijker volledig mee in de sfeer van het verhaal.

Daarnaast brak ze ook technisch nieuwe grond. Als eerste vrouw werkte ze met grootformaat filmtechnieken zoals IMAX 65mm en Ultra Panavision.

Verschuiving achter de schermen

De betekenis van deze overwinning wordt nog duidelijker wanneer je kijkt naar de geschiedenis van de categorie. Lange tijd werden zwarte makers nauwelijks erkend binnen cinematografie. Pas in 1998 kwam daar verandering in met een nominatie voor Remi Adefarasin, gevolgd door Bradford Young in 2016.

Dat Arkapaw nu wint, laat zien dat zwarte vrouwen niet langer alleen aanwezig in de industrie, ze nemen ook een leidende rol in.

Van uitsluiting naar erkenning

Om de impact van deze ontwikkeling te begrijpen, is een blik op het verleden belangrijk. In 1940 werd actrice Hattie McDaniel de eerste zwarte winnaar van een Oscar, voor haar rol in Gone with the Wind. Tijdens de ceremonie zat ze noodgedwongen aan een aparte tafel achterin de zaal, vanwege de toen geldende segregatie.

Waar McDaniel erkenning kreeg onder beperkende omstandigheden, stond Arkapaw vrij op het podium, omringd door collega’s en vakgenoten. Het contrast tussen deze twee momenten laat zien hoeveel er is veranderd, en hoeveel strijd daaraan voorafging.

Een nieuwe fase voor de filmindustrie

De film Sinners ontving een recordaantal nominaties en prijzen, wat laat zien dat er meer ruimte ontstaat voor verhalen die eerder onderbelicht bleven.

Tegelijkertijd maakt deze mijlpaal duidelijk dat erkenning tijd kost. Decennialang bleven vrouwen en mensen van kleur buiten beeld in technische rollen binnen film.

De avond waarop Autumn Durald Arkapaw haar prijs in ontvangst nam, voelt daarmee als een kantelpunt. Niet alleen voor haarzelf, maar voor een hele generatie makers die hun plek opeisen en het beeld van de toekomst vormgeven.

Meer lezen? Klik hier.

Of het nou van een artiest, een sportclub, een serie of een schrijver is, bijna iedereen is wel ergens fan van. Vaak wordt fan zijn weggezet als overdreven of oppervlakkig, terwijl het eigenlijk juist veel positieve kanten heeft.

Volgens onderzoeker Nicolle Lamerichs, auteur van Leven als een fan, zijn fans vaak actief, creatief en sociaal. Fandom draait niet alleen om bewondering, het gaat ook over verbinding. Fans bezoeken evenementen, schrijven verhalen, en vinden elkaar online of bij concerten en wedstrijden. Dat creëert een gevoel van gemeenschap.

Waarom fan zijn goed voor je kan zijn

Fan zijn kan emotionele steun bieden. Wanneer je ergens fan van bent, heb je iets gevonden dat je blij maakt. Muziek, films of een sportclub kunnen troost bieden op moeilijke momenten. Het geeft mensen iets om naar uit te kijken en een plek waar ze even kunnen ontsnappen aan dagelijkse zorgen.

Al in de Romeinse tijd kozen mensen hun favoriete gladiator en volgden ze hun wedstrijden met passie. Fandom is dus iets wat al eeuwen bestaat, het is een menselijke manier om betrokken te zijn bij iets dat betekenis heeft.

Inspiratie en rolmodellen

Vooral jongeren kunnen veel halen uit iemand die ze bewonderen. Rolmodellen kunnen namelijk inspiratie bieden om zelf stappen te zetten. Door het verhaal van een artiest, sporter of ondernemer te volgen, en zelf te kijken naar wat je hier uit kan halen, of welke stappen jij kan zetten.

Een rolmodel laat zien wat mogelijk is. Het kan jongeren motiveren om hun eigen doelen te formuleren en hun eigen pad te volgen. Het verhaal van een voorbeeld maakt duidelijk dat succes vaak het resultaat is van doorzettingsvermogen en ontwikkeling.

Fan zijn is heel menselijk

Uiteindelijk betekent fan zijn vooral dat je ergens extra aandacht en betrokkenheid voor voelt. Voor veel mensen brengt het plezier, inspiratie en een gevoel van verbondenheid.

Fan zijn laat zien waar je energie van krijgt. En juist dat kan een belangrijke bron zijn van motivatie, creativiteit en troost in het dagelijks leven.

Meer lezen? Klik hier.

Aankomende zondag, 8 maart, is het Internationale Vrouwendag. Een belangrijke dag voor de geschiedenis van vrouwenemancipatie, voor erkenning van de problemen die nog steeds spelen, en voor de mooie bewegingen van het heden.

Deze hele maand zijn er allerlei festiviteiten rondom deze viering, waaronder ook De Haagse Vrouwendagen. Tijdens deze dagen wordt onder andere de Kartiniprijs uitgereikt. Maar wie was Kartini en waarom is deze prijs naar haar vernoemd?

Het verhaal van Kartini

Raden Adjeng Kartini (1879 - 1904) werd op 21 april 1879 geboren. Als dochter van het hoofd van het district Mayong maakte zij deel uit van de Javaanse aristocratie. Kartini mocht samen met haar zus tot haar 12e naar een Europese lagere school en sprak hierdoor uitstekend Nederlands. Na deze educatie moest ze zich voorbereiden op het huwelijk met een man van dezelfde sociale klasse.

Rond deze periode werd Kartini zich bewust van de verhoudingen die vanuit de maatschappij als ‘normaal’ werden gezien. Haar rechtvaardigheidsgevoel begreep niet waarom er bepaalde normen en wetten waren die haar zouden beperken, en zij wilde niet trouwen. Dit zou namelijk haar vrijheid beperken.

Gelukkig vond ze in deze periode ook erkenning en herkenning in tijdschriften en boeken. Ze las stukken van Europese feministen en startte briefverkeer met onder andere de Nederlandse Stella Zeehandelaar. Kartini wilde meer uit het leven halen dan zich toewijden aan een man en kwam met het plan om een vak te gaan volgen in Nederland, wat hopelijk tot economische onafhankelijkheid zou leiden. Toch ervaarde ze weerstand vanwege de realiteit waarin zij zich begaf en besloot zij uit te reiken naar invloedrijke personen.

Parlementslid ir. H.H. van Kol zocht Kartini op en geloofde in haar wilskracht. Via deze weg wist zij educatie voor vrouwen op de politieke agenda te krijgen.

Vrouwenrechten in Nederland

In Nederland brak in deze tijd een baanbrekend jaar aan: 1870. Het jaar dat Aletta Jacobs de moed verzamelde en een brief schreef aan de liberale minister Thorbecke met het verzoek tot toelating aan de universiteit. Op 20 april 1871 was het zover: Aletta Jacobs mocht als een van de eerste vrouwen officieel aan een Nederlandse universiteit studeren. (Anna Maria van Schurman had al eerder colleges gevolgd, maar niet als officieel ingeschreven student.)

Een stap die wij waarschijnlijk niet al te gek vinden, maar die in die tijd voor veel controverse zorgde.

Haar broers schaamden zich enorm, publicaties in kranten maakten Aletta belachelijk en schreven dat geleerde meisjes ‘manwijven’ zouden worden. De patriarchale rol van de vrouw stond op het spel. Toch bleef Aletta streven naar meer. In 1878 slaagde ze als eerste vrouw in Nederland voor het arts-examen en in 1879 promoveerde ze tot doctor in de geneeskunde. Haar vader was ongelooflijk trots en volgens hem had zijn dochter “de hoogste trap als vrouw bestegen.”

"Ik mag immers toch niets worden omdat ik een meisje ben!" - Aletta Jacobs

Voorafgaand activisme

Hoewel er vaak gesproken wordt over Aletta Jacobs en Kartini wanneer wij les krijgen over vrouwenrechten, waren er ongelooflijk veel voorgangers die zich hierover uitspraken.

Een van hen was Sojourner Truth (geboren als Isabella Baumfree, 1797 - 1883). Sojourner was een enorm daadkrachtige vrouw die onder andere samen met haar jongste dochter Sophia aan slavernij wist te ontsnappen. Tijdens deze ontsnapping liet zij haar man en andere kinderen achter.

Eenmaal vrij kreeg Sojourner te horen dat haar vijfjarige zoon Peter illegaal was verkocht. Ze besloot een rechtszaak aan te spannen. Dit werd de eerste keer dat een zwarte vrouw met succes een witte man vervolgde.

Sojourner bekeerde zich en gaf zichzelf de naam Sojourner Truth. Ze verhuisde samen met Sophia en Peter naar New York City en ging aan het werk als huishoudster.

In de jaren ’40 van de 19e eeuw was Sojourner vaak het gezicht bij bijeenkomsten over de afschaffing van slavernij. In 1844 sloot zij zich aan bij de Northampton Association of Education and Industry, een organisatie die zich onder meer inzette voor hervorming van vrouwenrechten en de afschaffing van slavernij. Sojourner werd een welbekende spreekster en sprak zelfs op de eerste zwarte vrouwenrechten conventie in 1851.

Haar hele leven bleef ze analfabeet. Toch publiceerde ze in 1850 een autobiografie genaamd The Narrative of Sojourner Truth: A Northern Slave. Ze werd een van de bekendste gezichten in de strijd tegen slavernij in de Verenigde Staten. Met haar beroemde quote “Ain’t I a woman?” kennen wij haar als een van de eerste vrouwen ter wereld die zich uitsprak voor vrouwenrechten.

De tijd van het vrijuit kunnen spreken

“Ain’t I a woman?” kent nog steeds haar invloed in hedendaagse literatuur en media. Zo noemde de Amerikaanse auteur, dichter, professor en activist bell hooks (1952 - 2021) haar boek Ain't I a Woman? Black Women and Feminism naar deze quote.

bell hooks had een creatieve visie op de wereld. Ze veranderde haar naam van Gloria Jean Watkins naar bell hooks, vernoemd naar haar overgrootmoeder, en schreef deze bewust zonder hoofdletters. Zo wilde zij duidelijk maken dat de boodschap belangrijker is dan de naam van de schrijver.

bell hooks had een brede achtergrond in onderwijs. Ze behaalde haar Bachelor of Arts, Master of Arts en promoveerde in de literatuur aan de Universiteit van Californië. Tussen deze studies door schreef ze haar eerste boek: And There We Wept: Poems. Later volgde een van haar bekendste werken: Ain’t I a Woman?: Black Women and Feminism.

Ook schreef ze Feminism Is for Everybody: Passionate Politics, waarin ze in duidelijke taal beschrijft wat feminisme inhoudt en waarom iedereen slachtoffer is van het patriarchaat. In haar eigen woorden schrijft ze in de introductie een persoonlijk bericht:

"I needed feminism to give me a foundation of equality and justice to stand on."

bell hooks laat zien dat feminisme en de feministische golven geen beweging zijn die komt en gaat, maar een voortdurend streven waar iedereen in de samenleving belang bij heeft: man, vrouw, die, hun en ieder ander die deel uitmaakt van onze samenleving. Het doel is een wereld zonder seksisme.

"Come closer and you will see: feminism is for everybody." - bell hooks

De kern van feminisme

Vandaag de dag leven wij in een heel andere wereld dan deze vrouwen deden. Alleen al in de afgelopen jaren is er ongelooflijk veel veranderd op het vlak van vrouwenrechten en emancipatie: positief, en helaas ook negatief.

Het voelt soms alsof wetten waar al deze vrouwen zo hard voor hebben gestreden langzaam worden teruggedraaid. Juist daarom is een dag zoals 8 maart zo belangrijk en essentieel voor blijvende verandering. Zoals bell hooks schrijft in Feminism Is for Everybody: Passionate Politics:

"We are not there yet. But this is what we must do to share feminism, to let the movement into everyone's mind and heart. Feminist change has already touched all our lives in a positive way. And yet we lose sight of the positive when all we hear about feminism is negative."

Fijne vrouwendag.

Meer lezen? Klik hier.

Wat doe je als je op je 13e al geschiedenis schrijft?

Loslaten in een wereld van prestatiedruk

Alysa Liu werd in 2019 de jongste Amerikaans kampioen kunstschaatsen bij de vrouwen ooit, won brons op de World Championships in 2022 en werd 6e op de Olympische Spelen in Beijing. In een interview met ELLE USA legt ze uit dat ze het niet naar haar zin had tijdens het schaatsen door de projectie van wat anderen dachten hoe haar leven moest lopen. Zo besloot ze op haar 16e hier een punt achter te zetten.

“Ik was 16 en ging bijna naar de universiteit. Ik wilde nog zoveel doen,” vertelde ze. Ze reisde naar Nepal, maakte roadtrips met vrienden. “Ik leefde echt volop. Het was de mooiste tijd van mijn leven.”

Een terugkeer op eigen manier

Inmiddels is Alysa teruggekeerd op de schaatsbaan. De jaren van afstand hebben haar inzicht gegeven in wie ze is, wat haar smaak, stijl en voorkeuren zijn. Zo legt ze uit dat ze nu duidelijker voor ogen heeft dat ze de creatieve regie wil nemen over haar schaatsperformances, om die als een uiting van haar innerlijke wereld te gebruiken.

De kracht van ‘detached’ zijn

Afgelopen week won ze goud op de Olympische Spelen en overwint ze talloze harten met haar self-aware quotes en interviews. Zo geeft ze duidelijk aan zo detached mogelijk in de wedstrijd te staan, om op deze manier plezier te vinden in de struggles en de reis naar het optreden toe. Dat is bewonderenswaardig in een sport waar controle en perfectie heilig zijn.

Die houding maakt haar ongelofelijk inspirerend.

Meer lezen? Klik hier.

Hamnet is een film die is geïnspireerd op de gelijknamige roman van Maggie O’Farrell, over het leven van William Shakespeare en het ontstaan van zijn wereldberoemde stuk Hamlet. Het is geen letterlijke biografie, maar een verbeelding van het leven rondom Shakespeare, zijn vrouw Agnes en hun gezin.

Het verhaal speelt zich af in een pastoraal landschap en voelt idyllisch door de uitgestrekte velden en het bos dat hen omringt. Het gezin leeft eenvoudig en minimalistisch, dicht bij de natuur. Door liefde komen William en Agnes samen. Ze vormen een gezin en krijgen drie kinderen.

Toch wringt er iets.
Hoewel William gelukkig is en duidelijk verliefd op Agnes, voelt hij dat er meer is. Hij wil maken. Londen en het theater roept, creatie is voor hem een noodzaak.

Historisch gezien weten we weinig over Shakespeare als persoon. Er zijn geen dagboeken of persoonlijke brieven bewaard gebleven waarin hij zijn gevoelens uitlegt. Wat we wél hebben, is zijn werk. En juist daarin vinden we een overvloed aan emoties: liefde, verlies, jaloezie, rouw en ambitie.

Shakespeare wordt door veel literatuurhistorici gezien als iemand die zijn innerlijke wereld niet rechtstreeks benoemde, maar vertaalde naar theater. Hij deelde zijn emoties in dialogen, monologen en personages. Maken was misschien wel zijn manier om te voelen.

De dood van zijn zoon Hamnet op elfjarige leeftijd is historisch vastgesteld. Hoe Shakespeare daarmee omging, weten we niet. Vier jaar later schreef hij Hamlet. Er is geen bewijs dat het stuk autobiografisch is, maar de thematiek van verlies en rouw is onmiskenbaar aanwezig. In de verfilming van Hamnet zien we hoe hij worstelt met deze emoties en hoe dit zijn tol neemt op zijn gezin.

Hamnet laat zien dat Shakespeare een geboren maker was. Dat hij het nodig had om te creëren om niet stil te vallen. Dat geluk voor hem niet zat in rust, maar in expressie.

Meer kijktips? Klik hier.

Zojuist werd aangekondigd dat het tijdschrift L’HOMO na een stop in 2021 officieel terugkeert. De comeback van de iconische queer special van LINDA. zorgt uiteraard voor enthousiasme, maar roept ook vragen op. Wat betekent de terugkeer van een queer tijdschrift in een tijd waarin de acceptatie van LHBTQIA+ personen niet vanzelfsprekend is?

Wat is L’HOMO?

L’HOMO werd tussen 2014 en 2019 uitgegeven als speciale editie van LINDA., gericht op de LHBTQIA+ community. Het blad stond bekend om persoonlijke interviews, queer rolmodellen en het doorbreken van stereotypen. De nieuwe editie kiest nadrukkelijk voor een queer focus, zonder heteromannen op de cover, en wil opnieuw een veilige plek bieden voor herkenning en representatie.

Volgens de aankondiging wil het tijdschrift ruimte maken voor verhalen die in de mainstream media nog te weinig worden verteld.

Representatie in de media blijft nodig

Nederland was in 2001 het eerste land ter wereld dat het homohuwelijk legaliseerde. Juridisch zijn veel rechten goed geregeld. Tegelijkertijd laten recente onderzoeken zien dat LHBTQIA+ personen nog steeds te maken hebben met discriminatie, online haat en geweld. In die context is queer zichtbaarheid in de media hartstikke hard nodig. Het is een manier om verhalen te normaliseren en om mensen zichzelf terug te laten zien op covers.

Waarom nu?

De terugkeer van L’HOMO voelt hoopvol, maar ook dubbel. Want als representatie weer actief moet worden gecreëerd, betekent dat ook dat acceptatie niet vanzelf groeit. Media spelen daarin een cruciale rol. Platforms als LINDA. kiezen ervoor om ruimte te blijven maken voor queer stemmen. Dat is niet alleen commercieel interessant, maar ook een belangrijke zet.

Wat betekent dit anno 2026?

De comeback van L’HOMO is goed nieuws. Tegelijkertijd is het goed om kritisch te blijven. Want echte vooruitgang zit niet alleen in een cover, maar in hoe veilig iemand zich voelt op straat, op school of op het werk.

Up-to-date blijven met actualiteiten? Klik hier.

"Nooit eerder voelde ik een gouden medaille zo tot in mijn tenen. Ik lag er vannacht zelfs wakker van. Te opgewonden om te slapen. De adrenaline gierde nog door mijn lijf. Wat een race, wat een prestatie van Jutta Leerdam. Hier zagen we een topsporter, maar vooral vleesgeworden wilskracht op het ijs.

Jutta heeft niet alleen olympisch goud gewonnen, maar iedereen de mond gesnoerd – en hoe. Heel zuur Nederland zat handenwrijvend klaar om te kunnen zeggen: zie je wel. Niet gelukt, we hebben het altijd al gezegd, dus zie je wel. Zing eens een toontje lager, dame.

Maar Jutta zingt geen toontje lager, want Jutta is overal bovenuit gestegen, en vliegt. Ze deed het absoluut onmogelijke, na de wereldtijd van Femke Kok. In elke slag zag je de verbetenheid, de wil om te winnen, dwars door alles wat fysiek mogelijk is heen.

Haar race was veel groter dan het schaatsen, en zelfs dan de sport. Het was een ode aan je eigen pad kiezen, aan jezelf mogen zijn. Een ode aan tegen de stroom in zwemmen, aan niet voldoen aan stereotypen. Aan je hart volgen en dromen waarmaken, hoe iedereen ook naar je kijkt.

Of nou ja, iedereen. Ik heb de afgelopen jaren goed gevolgd welke kritiek er op Jutta kwam, en van wie. Generaliseren wil ik niet, maar wat opviel was dat het vooral mensen van een bepaalde generatie waren die een totale error krijgen bij hoe Jutta het doet. Witte boomers waren het, en vaak man – wie de schoen past trekke hem aan.

In rotten stonden ze al klaar om te roepen: zie je wel, moet je jezelf maar niet als seksbom presenteren. Veel te veel met Instagram bezig om een echte topsporter te kunnen zijn. En met die vreselijke verloofde. Wat moet ze met die vent? Of erger: hij heeft een slechte invloed op haar, dat kan niet anders.

Zie je wel, had ze maar niet zo arrogant moeten zijn om een eigen ploeg te starten. Er is natuurlijk niet met haar te werken, met die diva, met haar getuite lipjes. Wie denkt ze wel niet dat ze is. De pers niet te woord willen staan, dan heb je het echt hoog in je bol.

Journalisten die blijven zuigen alsof ze een politicus ter verantwoording roepen, ik vind het tenenkrommend. Topsporters bevraag je op de belangrijkste dagen in hun leven niet op die manier. De meesten hebben geen keus, maar Jutta heeft met haar vijf miljoen volgers de pers inderdaad niet nodig. Het is ook voor journalisten 2026; vind jezelf opnieuw uit in plaats van te klagen, denk ik dan.

Wat hou ik toch van vrouwen die de ongeschreven regels niet volgen. Hoe eigenzinniger hoe beter. Dat mensen daar ongemakkelijk of boos van worden, zegt alles over hen. Hoe harder de kritiek, hoe meer ik supporter.

Dus stond ik te schreeuwen voor de televisie, de tranen in mijn ogen. Deze gouden plak is niet alleen voor de meisjes die misschien ook wel willen schaatsen. Hij is voor alle vrouwen, jong en oud, die hun hart willen volgen, wat anderen ook zeggen. Die ruimte willen innemen, dwars tegen de mores in.

Fuck de zuurpruimen. Go Jutta, je bent het levende bewijs dat je helemaal op jouw manier mag leven. Wees precies zo luid, zo sexy en zo eigenzinnig als je zelf wilt."

Bron: NRC
Deze column wilden we in z'n geheel overnemen, want dit zegt alles over ambitie en doorgaan. Op jouw eigen gekozen weg. En dat is waar Waarom doe je wat je doet voor staat. Dank Marijn voor jouw juist gekozen woorden!

Dat Rob Jetten openlijk queer is, is geen nieuws. Maar wat betekent dit in een land waar seksuele diversiteit juridisch goed is verankerd, maar maatschappelijke acceptatie niet vanzelfsprekend is?

Zichtbaarheid

Nederland was in 2001 het eerste land ter wereld dat het homohuwelijk legaliseerde. Op papier is er sindsdien veel geregeld. Tegelijkertijd laten onderzoeken zien dat LHBTQIA+-personen nog altijd te maken hebben met discriminatie, geweld en uitsluiting. Zichtbaarheid op plekken met macht kan enorm helpend zijn voor deze doelgroep en het creëert tegelijkertijd een realistische weerspiegeling in de politiek van de maatschappij in Nederland.

Een openlijk queer leider in de nationale politiek laat zien dat je identiteit geen belemmering hoeft te zijn. Dat signaal werkt niet alleen richting de politiek, maar ook richting scholen, werkvloeren en misschien wel je buren.

Normalisering in plaats van uitzondering

Rob Jetten wordt in interviews en optredens zelden gedefinieerd door zijn geaardheid alleen. Hij spreekt over klimaat, energie, wonen en onderwijs. Op sociale media deelt hij kiekjes van zijn lover en combineert hij dit met zijn politieke bestaan. Buiten geaardheid is dit ook nieuw voor een politieke leider. Het persoonlijke aspect van wie er aan de macht staat wordt steeds belangrijker. We kiezen niet alleen meer op basis van de punten waar een partij voor staat, maar ook de persoon die het standpunt draagt.

Politiek klimaat en veiligheid

Tegelijkertijd speelt deze zichtbaarheid zich af in een tijd waarin polarisatie toeneemt. Ook in Nederland staan rechten van minderheden onder druk, worden Pride-vlaggen beklad en krijgen publieke figuren te maken met online haat. Dat maakt het leiderschap van een openlijk queer politicus niet alleen symbolisch, maar ook kwetsbaar.

Uiteindelijk gaat het niet alleen om Rob Jetten. Het gaat om wat zijn positie mogelijk maakt. Elke stap richting zichtbare diversiteit op machtsposities vergroot de ruimte voor anderen.

Misschien is dat wel de belangrijkste betekenis: dat hopelijk het idee van wie “de politiek” mag leiden, een beetje ruimer wordt.

Up-to-date blijven met wat er speelt? Klik hier.