98% van 4 en 5-jarigen was geniaal creatief en kwam tijdens een onderzoek van NASA met innovatieve oplossingen. Tien jaar later, op vijftienjarige leeftijd, was dit nog maar 30% en weer 10 jaar later 12%. Op volwassen leeftijd bleef er slechts 2% over die creatieve oplossingen kon bedenken.

Uit het onderzoek van NASA in 1965, welke daarna door meerdere andere onderzoeken werd gevolgd en bevestigd, blijkt dat we geboren worden als creatieve genieën maar deze talenten verliezen bij het opgroeien. Met andere woorden, het onderwijssysteem maakt ons dom. Het onderzoek was in eerste instantie bedoeld als creativiteitstekst voor NASA om effectief te meten wat het creatieve potentieel van de raketwetenschappers en ingenieurs. De test bleek zeer succesvol te zijn voor NASA, maar de wetenschappers bleven achter met de vragen:

Om antwoord op die vragen te krijgen werd de test ingezet bij 1600 schoolkinderen tussen de 4 en 5 jaar. De kinderen werden getest op hun vermogen om met een andere en innovatief idee voor problemen te komen. 98% had een oplossing. Het onderzoek werd verlengd en leverde de in alinea 1 genoemde percentages op.

Afremmen creativiteit

Eén van de wetenschappers was George Land. In een TED TALK vertelt hij zelf over het onderzoek en de uitkomsten: Dr. George Land liet op z’n TED talk .
Hij vertelt dat de afname van genialiteit wordt veroorzaakt doordat je op school zowel divergent als convergent leert denken. Een creatief idee leer je dus zelf direct de nek om draaien met een oordeel of kritische noot: ‘dat kan niet’, ‘dat werkt niet’, ‘dat is al eerder geprobeerd’. Je remt je eigen positieve beleving af en dwaalt dus af van je eigen ik.

Terug naar je eigen, creatieve, ik

Hoe vind je je vijfjarige ik weer terug? Met originele creativiteit en innovatie? Volgens George Land zit de genialiteit nog steeds in ons en riep hij destijds op tot dromen en tijd en ruimte te maken om nieuwe oplossingen voor bestaande problemen te bedenken. Zonder bij iedere oplossing te oordelen. Gewoon bedenken en proberen, alles is goed, niets is dom of fout. Zo gaat die genialiteit vanzelf weer stromen.


“Waarom wordt altijd naar jongeren gekeken als het gaat om de verkiezingsuitslag of de klimaatcrisis? We hebben bij onrust in de samenleving groot vertrouwen in jongeren en hopen dat zij voor een betere en eerlijkere samenleving zullen gaan. En dat is niet zo vreemd, het zijn vaak jongeren die op de barricades gaan voor veranderingen in de samenleving. Maar luisteren we ook genoeg naar jongeren?”

Eveline Crone, hoogleraar Breinontwikkeling in de Maatschappij aan de Erasmus Universiteit Rotterdam, gaat in haar blog 'Generatie Connect, jongeren in actie' in op het feit dat jongeren vaak de veranderaars van de samenleving zijn, vroeger en ook nu.
Ze refereert aan een eigen onderzoek waaruit blijkt dat de hersenen van jongeren tot ongeveer 25 jaar in ontwikkeling blijven. ”Dit zorgt soms voor uitdagingen op het gebied van planning maar heeft ook voordelen op het gebied van out-of-the-box denken en creativiteit. En het is misschien wel juist deze creativiteit die nodig is voor maatschappelijke veranderingen.”

“Maar 18% van de jongeren heeft het gevoel dat hun mening serieus wordt genomen”

Hoe kunnen jongeren invloed uitoefenen?
De hoogleraar beschrijft dat het momenteel geen makkelijke wereld voor jongeren is vanwege meerdere crises die tegelijk invloed hebben op hun leven. Zoals de nasleep van de coronacrisis, toenemende sociale ongelijkheid en merkbare klimaatveranderingen. Geen gemakkelijk op te lossen crises en de vraag is hoe jongeren hierop direct invloed kunnen hebben. Want zij blijken nauwelijks aan de gesprekstafel te zitten.
“ In ons onderzoek zagen we dat 62% van de jongeren vindt dat hun mening ertoe doet als het gaat om maatschappelijke uitdagingen. 46% van de jongeren wil bijdragen aan een betere samenleving. Maar 18% van de jongeren heeft het gevoel dat hun mening serieus wordt genomen. En slechts 5% heeft het idee dat iets van wat zij vinden ook terugkomt in beleid.”

Gezien en gehoord worden
Aan dit niet voldoende gezien en gehoord worden wil de hoogleraar samen met regionaal opleidingsinstituut Albeda werken. Middels hun jongerenparticipatieplatform YoungXperts willen ze met jongeren aan de slag om kennis te verbinden aan concrete acties. “Jongeren hebben ideeën die het waard zijn om naar te luisteren. In onze ogen misschien soms onhaalbaar, maar vooral vaak ook vernieuwend.”
Lees hier de volledige blog: Generatie Connect: Jongeren in actie | Albeda

Over Eveline Crone
Eveline Crone is hoogleraar Breinontwikkeling in de Maatschappij aan de Erasmus Universiteit Rotterdam. Zij werkt sinds 2023 intensief samen met Albeda, een regionaal opleidingsinstituut voor middelbaar beroepsonderwijs (mbo) en volwasseneducatie. Samen met Kayla Green, een jonge onderzoeker uit haar team, schrijven zij om en om blogs voor Albeda over wat hen bezighoudt.

'Door klachten over prestatiedruk heeft ambitie in je werk een slechte naam gekregen. Toch is ‘gezonde’ ambitie erg belangrijk. „Wie zijn carrière aan het toeval overlaat, wordt onzeker.”' Dit schrijft het NRC in haar artikel over persoonlijke groei. In het artikel wordt ingegaan op de dubbelzinnigheid van ambitie: 'In een maatschappij die zucht onder prestatiedruk, heeft ambitie onder sommige jonge professionals een slechte naam gekregen. In het nieuwe werken gaan geluk en persoonlijke groei immers vóór geld en status. Dat hier en daar de eerste openlijk ‘ambitielozen’ uit de kast komen, is een verder teken dat zij de tijdgeest mee hebben.'

Ambitie heeft twee gezichten

'„Ambitie heeft twee gezichten”, zegt filosoof Joep Dohmen, emeritus-hoogleraar ethiek aan de Universiteit voor Humanistiek. „Aan de ene kant verwijst ambitie naar gezonde eerzucht, inzet of animo. Anderzijds kan ambitie een ongezonde eerzucht zijn – wat de Zwitsers-Franse filosoof Rousseau ‘een verlangen naar onverdiende roem’ noemde.”' Die dubbelzinnigheid zien we terug in de huidige maatschappij: '„Mensen die ambitie tonen, dwingen in onze maatschappij respect af. Tegelijkertijd wijzen we mensen af die ambitieuzer zijn dan we behoorlijk of passend vinden.”

Generaties gaan anders met ambitie om

Het artikel beschrijft verder hoe jongeren met ambitie omgaan, hoe zij werk en andere doelen combineren, anders dan de generatie voor hen en hoe ambitie gezond voor iemand kan werken. Lees het volledige artikel hier: Gezonde ambitie, bestaat dat? ‘Ik kan niet genieten van wat ik doe’ - NRC

44% zegt dat ouders stelden dat ‘een hoger opleidingsniveau tot een betere toekomst zou leiden’. 1 op de 3 (33%) heeft druk ervaren om voor een bepaalde opleiding te kiezen en ruim een kwart (27%) voelde deze druk bij de loopbaankeuze. In sectoren gezondheidszorg (30%), onderwijs (13%) en ICT, media en telecom (10%) treden mensen het meest in de voetsporen van ouders.

In hoeverre treedt werkend Nederland in de voetsporen van zijn of haar ouders? En wordt er druk ervaren vanuit ouders of anderen om voor een bepaalde opleiding of baan te gaan? Uit onderzoek van talentbedrijf Randstad blijkt dat bijna de helft (44%) aangeeft dat hun ouders stelden dat een hoger opleidingsniveau tot een betere toekomst zou leiden. 1 op de 3 (33%) heeft druk ervaren om voor een bepaalde opleiding te kiezen en ruim een kwart (27%) voelde deze druk bij de loopbaankeuze.

Opvallend is dat vooral mannen druk voelen vanuit de omgeving (30% van de mannen versus 23% van de vrouwen) en dat een groter aandeel jongeren (37%) ten opzichte van ouderen (23%) dit ervaren. Verder geven laagopgeleiden (31%) vaker aan een push te voelen om voor een bepaald beroep te gaan dan hoogopgeleiden (27%). Vooral ouders zijn hiervoor verantwoordelijk, aldus 35% van de respondenten, gevolgd door andere familieleden (29%) en vrienden (26%).

Werner Klaassen, algemeen directeur Randstad Nederland:
“Dit onderzoek toont aan hoeveel invloed ouders en anderen hebben op de opleidings- en baankeuze van werkend Nederland. Kijkend naar de huidige arbeidsmarkt is het niet zo dat hoe hoger opgeleid je bent, hoe beter je werkperspectief is. Ieder mens heeft talenten en ieder mens is een talent. Ga het gesprek aan over wat echt past bij de talenten van mensen in combinatie met waar de duurzame kansen op de arbeidsmarkt liggen.”

Werk waar je als kind van droomde

Gaan mensen uiteindelijk het beroep uitoefenen waar zij als kind van droomden?
31% van de respondenten is gaan doen waar als kind over werd gefantaseerd. De top drie meest genoemde redenen om niet te gaan voor het beroep waar je als kind aan dacht, zijn: twijfel of het zou lukken om er in terecht te komen (34%), onzekerheid of een beroep goed zou passen (31%) en twijfel om hier succesvol in te zijn (31%).

Groot deel treedt in voetsporen van familie

Iets minder dan de helft (41%) geeft aan dat meerdere familieleden in dezelfde branche werken. De gezondheidszorg (30%), het onderwijs (13%) en ICT, media en telecom (10%) zijn de vakgebieden die het meeste worden doorgegeven van ouder op kind. Uit het onderzoek komt tevens naar voren dat ‘het overbrengen van de passie voor het vak of werk’ vooral voorkomt in de branches gezondheidszorg en welzijn en het onderwijs.

Oscar van Mourik, gedragswetenschapper Randstad Nederland:
“Opvallend is dat we in dit onderzoek zien dat ook zonder gevoelde druk een aanzienlijk deel van de Nederlanders qua baankeuze hetzelfde pad bewandelt als de ouders. Blijkbaar worden talenten, vaardigheden en passie voor bepaalde vakgebieden tussen familieleden doorgegeven.”

 Onderzoek onder werkend Nederland

Randstad liet dit onderzoek uitvoeren onder werkend Nederland in samenwerking met onderzoeksplatform Toluna. Resultaten van dit onderzoek zijn representatief voor de beroepsbevolking in de sectoren: horeca, bouw, transport, onderwijs, zorg, techniek en retail, vertegenwoordigd vanuit alle opleidingsniveaus, leeftijden en regio’s in Nederland.

Bron: Randstad