We kennen het allemaal wel. Een periode waarin je lichaam meer rust vraagt, je je moe voelt en minder zin hebt om dingen te doen.

Vaak gebeurt dit in de wintermaanden, wanneer de dagen korter zijn en je lichaam verlangt naar meer rust. Zelf merk ik echter dat dit gevoel ook regelmatig terugkomt in periodes waarin er veel moet gebeuren voor werk, studie of andere verplichtingen.

Rust als tussenfase

Tijdens een periode vol deadlines is er weinig ruimte voor spontane uitjes, een middag voor jezelf of dat ene koffietje met vrienden. Er moet gepresteerd worden, en dat vraagt veel van je.

Maar wat als deze exacte tussenfase, tussen rust en geluk of plezier, juist ruimte creëert voor meer zelfkennis en voor het vergroten van je vermogen om actief deel te nemen aan je eigen leven?

Grip op geluk

Je hoort het vaak op sociale media: mensen die zich de main character van hun eigen leven willen voelen. En eerlijk gezegd denk ik dat we dat allemaal wel willen. Want hoe fijn is het om grip te ervaren op je dagelijks leven en daardoor meer plezier te halen uit wat je doet?

Het interessante is dat geluk vaak juist ontstaat wanneer je stopt met streven naar meer of beter, en in plaats daarvan aandacht geeft aan wat er al is. Misschien is deze tussenfase daarom juist een uitnodiging om stil te staan bij je huidige situatie. Om te onderzoeken wat jouw geluk voedt en wat energie kost.

Kwestie van onderzoek

Geluk blijft een bijzondere kwestie. Al jarenlang doen wetenschappers en filosofen onderzoek naar de vraag wat mensen gelukkig maakt. Tegelijkertijd blijkt steeds opnieuw dat geluk voor iedereen anders werkt. Een deel ervan is genetisch bepaald, een ander deel ligt binnen je eigen invloedssfeer.

Zo legt hoogleraar psychologie aan de Radboud Universiteit Ap Dijksterhuis uit dat mensen gelukkiger worden wanneer ze iets doen voor anderen. Volgens hem ontstaat dat geluksgevoel door positieve feedback. "Als je voelt dat andere mensen dankbaar zijn, ga je jezelf ook beter voelen." Wetenschappelijk onderzoek ondersteunt die gedachte.

Waardevolle periode

Misschien ligt jouw geluk ergens anders, of ben je eigenlijk best tevreden en mag je daar vaker bij stilstaan. Zit het voor jou in meer tijd buiten doorbrengen, vaker afspreken met vrienden, creatief bezig zijn of juist meer rust nemen.

Juist in de periodes waarin je in een tussenfase tussen rust en geluk zit hoef je niet te streven naar leegte overbruggen. Misschien is het juist een waardevolle periode waarin je opnieuw kunt afstemmen op jezelf. Want soms ontstaat geluk niet wanneer alles perfect loopt, maar wanneer je de tijd neemt om te zien wat er al aanwezig is.

Meer lezen? Klik hier.

Bianca Ranzijn begeleidt mensen met dyslexie en/of AD(H)D in hun zelfontwikkeling. Zelf ontdekte ze pas op volwassen leeftijd wat dyslexie echt met haar deed. Niet alleen met lezen, ook met woorden vinden, beeldend denken, contact maken en jezelf durven laten zien. “Ik weet wat het met je doet als je ontdekt dat het niet aan jou ligt.”

Waarom doe jij wat je doet?

“Ik begeleid mensen met dyslexie en/of AD(H)D in hun zelfontwikkeling,” vertelt Bianca. “Waarom ik dat doe? Omdat ik zelf heb ervaren wat dat voor je kan betekenen.” 

Lange tijd wist Bianca niet wat dyslexie precies met haar deed. Ze dacht dat het vooral met langzaam lezen te maken had. Later ontdekte ze dat het ook doorwerkte in haar manier van denken, praten en contact maken. “Ik heb ervaren dat je met aandacht en zelfontwikkeling heel veel kunt doen. Dat je meer rust in jezelf kunt vinden.” 

Hoe was jouw jeugd?

“Ik ben opgegroeid in Bergen, in Noord-Holland” vertelt Bianca. Tot haar twaalfde woonde ze daar met haar ouders en haar jongere zusje. Daarna verhuisde ze met haar moeder en zusje naar Alkmaar. 

Bergen herinnert ze zich als een fijne en beschermde plek. “Voor ons huis lag een grasveld, dat was een groot speelterrein. Daar speelden we met de andere kinderen uit de straat.” Bianca was een echt buitenkind. “Ik vond het leuk om dingen te ontdekken. Diertjes in het bos, fietsen, fietscrossen, rolschaatsen met andere kinderen.” 

Ze groeide op in een tijd waarin computers nog geen grote rol speelden. Dat vindt ze achteraf geen gemis. “Daardoor weet ik hoe het is om lekker buiten te spelen. De ruimte in je hoofd om even stil te zitten, om je heen te kijken, te ervaren of naar binnen te trekken. Hierdoor ben ik nieuwsgierig naar de wereld. Naar mensen. Naar hoe alles in elkaar zit.” 

Hoe was jouw schooltijd?

De basisschool verliep goed. “Qua lezen en alle andere dingen kwam ik gewoon mee. Waarschijnlijk omdat ik altijd bruggetjes vond of creatief genoeg was om mijn weg te vinden.” Haar dyslexie viel toen nog niet op. 

Na de basisschool ging Bianca naar de mavo op de Bergense Scholengemeenschap. “Het was een van de weinige scholen in Nederland waar je expressievakken als eindexamenvak kon doen. Ik deed examen in textiel en handelswetenschappen. Dat vond ik leuk.” 

Tijdens een beroepentest kwam naar voren dat Bianca langzamer las. Toen bleek dat ze dyslexie had, woord- en leesblind heette dat. “Ik dacht: boeiend, ik lees langzamer.” Veel uitleg kreeg ze niet. “Ik had totaal geen idee dat dyslexie met veel meer te maken had. Met woorden zoeken, praten, beeldend denken. Die informatie was er toen nog niet.” 

Wist je na school welke kant je op wilde?

“Nee, eigenlijk niet.” Na de mavo ging Bianca daarom naar de havo. Ook daarna wist ze nog niet goed wat ze wilde. Uiteindelijk koos ze voor iets creatiefs. Door haar interesse in textiel, kunstgeschiedenis 

en handelswetenschappen kwam ze terecht bij de middelbare textielhandelsschool in Enschede. “Ik ging meteen op kamers wonen. Dat was heel leuk en heel spannend.” 

De opleiding zelf vond ze interessant. “Je leerde hoe textiel gemaakt wordt tot aan het kledingstuk. Hoe stoffen worden gekleurd, behandeld en geweven. De hele industrie en handel daarin.” 

Toch liep Bianca vast. Bij textielhandel hoorde ook verkopen, contact leggen en jezelf presenteren. “Ik wist toen nog niet hoe ik mij sociaal moest uiten.” Ze voelde zich regelmatig alleen. “Ik dacht dat het aan mezelf lag. Je gaat dingen internaliseren en daar meteen een oordeel bovenop leggen. Ik dacht sociaal contactgestoord te zijn.” 

Hoe verliep jouw loopbaan?

Bianca stopte met de opleiding en ging werken en maakte rond het millennium een grote reis door Amerika. Daarna ging ze samenwonen met haar toenmalige man en rolde ze uiteindelijk het debiteurenbeheer. “Ik heb ook acht jaar bij een deurwaarder gewerkt, maar nooit echt goed naar mijn zin gehad. Je moest alles precies volgens de letter van de wet doen. Dat past helemaal niet bij mij.” 

Wanneer kwam dyslexie weer op jouw pad?

Inmiddels was Bianca moeder geworden van twee kinderen. Na de basisschool keek ze uit naar hun ontwikkelingen. Maar ging dat uiteindelijk zelf doen en keek zichzelf aan, ook de dyslexie. “Ik dacht: misschien zit daar toch meer achter.” Ze kwam terecht bij Dynamica, een organisatie in Amsterdam die dyslexietrainingen geeft. Daar leerde ze pas echt wat dyslexie inhoudt en vielen puzzelstukjes op hun plek. 

Wat veranderde er door die training? De training gaf Bianca vooral herkenning en opluchting. “Ik had mezelf jarenlang sociaal contactgestoord genoemd. Daardoor beperk je jezelf. Ik maakte mijn wereld klein en liet mezelf niet zien.” 

Tijdens de training kreeg ze een eenvoudige oefening die iets in haar losmaakte. “Die oefening liet zien dat je wel intelligent genoeg bent. Toen dacht ik meteen: ik ben helemaal niet contactgestoord. Er is een naam voor. Het ligt niet aan mij.” Dat besef veranderde veel. “Als je weet dat het niet aan jou ligt, kun je er iets mee doen. En ik besefte dat heel veel volwassenen hiermee zitten.” Daarom volgde Bianca een coachtraining en later een NLP-opleiding. 

Wat doe je nu?

Nu begeleidt Bianca neurodiverse mensen in hun zelfontwikkeling. Ze helpt hen begrijpen hoe hun brein werkt en hoe ze anders, vanuit mogelijkheden, naar zichzelf kunnen kijken. 

Dat betekent niet dat alles vanzelf gaat. “Ik vind bijvoorbeeld voor een groep staan nog steeds spannend. Maar ik doe het wel.” 

Haar werk voelt steeds meer als spelen. “Ik ben nieuwsgierig naar de wereld, naar mensen en naar wat er mogelijk is.” 

Wie inspireert jou?

“Ik heb van meerdere mensen dingen opgepakt,” zegt Bianca. Ze noemt onder anderen Oprah Winfrey, Joe Dispenza, haar NLP-trainer Henk, Els Fontein, Simone Levie en Ryan Serhant. 

Vooral mensen die hun kwaliteiten benutten, inspireren haar. Over Ryan Serhant zegt ze: “Hij staat totaal niet stil bij een label. Dat interesseert hem niet. Hij gebruikt vooral de kwaliteiten waar hij goed in is.” 

Welk advies geef je jongeren?

“Ga jezelf ontdekken. Veel mensen leven naar de omstandigheden waarin ze terechtkomen. Terwijl de zoektocht zit in wie je zelf bent. Als je weet dat je invloed hebt op wie je wilt zijn, ga je andere beslissingen nemen.” 

Ze vindt het belangrijk dat jongeren weten dat hun achtergrond niet alles bepaalt. “Waar je in opgegroeid bent, hoeft niet te zijn wie jij wil zijn. Ga zelf ontdekken wat je fijn en leuk vindt.” 

Voor neurodivergentie gebruikt Bianca graag een beeld. “Ik vergelijk het weleens met een houten been. Als je een houten been hebt, ga je ook ontdekken wat je daarmee wel kunt.” Zo kijkt zij ook naar dyslexie, ADD, ADHD of andere kenmerken. “Je hebt iets wat bij jou hoort. De vraag is: wat kun je daarmee? Wie ben jij ermee? Zonder je te laten beperken. Want dat houten been kan je evengoed olympisch kampioen maken. Op jouw gebied.”

Meer lezen over Bianca en haar bedrijf? Klik hier.

Voel jij je weleens melancholisch?
En lijkt het soms alsof het leven in het nu maar al te somber is?

Dat is een begrijpelijke reactie. Melancholie ontstaat vaak vanuit een gevoel van gemis. Het is een zwaar en intens gevoel, dat je kan overnemen en soms eindeloos lijkt te duren.

Wat als melancholie ook de basis kan zijn voor iets moois? Het gevoel laat zien dat er iets waardevols in jouw leven is geweest. Iets wat je hebt meegemaakt, gevoeld of ervaren. En juist daarin schuilt ook hoop: wat mooi was, kan in een andere vorm weer terugkeren.

Geluk, verdriet, blijdschap en eigenlijk alle emoties bestaan niet lineair. Ze komen en gaan. Je kent vast de zin “joy has a habit of returning”, die veel rondgaat op TikTok en Instagram. Geloof het: daar zit waarheid in.

Ook veel kunstenaars en creatievelingen laten zien dat melancholie een startpunt kan zijn voor indrukwekkende kunstwerken.

Melancholie is een gevoelsstaat waarin jij, of degene die dit ervaart, soms niet goed onder woorden kan brengen wat er precies aan de hand is. Juist daardoor kan er ruimte ontstaan voor verbeelding. Freud schreef bijvoorbeeld over hoe melancholie het ego laat wankelen, waardoor ruimte kan ontstaan voor transformatie en creatie.

Zo creëerde Oskar Kokoschka The Bride of the Wind (or The Tempest, 1914) vanuit zijn onrustige liefde voor de vrouw van een ander. Iets wat mooi en licht had kunnen voelen, bracht hem juist in een staat van verlangen en zwaarte.

Ook Godfried Bomans schreef in De reis van uw leven: “De eigenlijke vondst der romantiek is de vreugde der melancholie.”

Hoewel deze zwaarte je kan remmen in je dagelijkse routine of in het uiten van je emoties, kan melancholie je ook iets brengen. Susan Cain schrijft in haar pleidooi Bitterzoet: “Melancholie kan leiden naar creativiteit, verbinding met elkaar en de wereld, en zelfs ervaringen van transcendentie. (…) we zijn verenigd in onze menselijkheid.” Ze sluit deze passage af met: “Wij zijn schepsels die geboren zijn om pijn te transformeren tot schoonheid.”

Een hoopvolle manier om naar melancholie te kijken.

Meer lezen? Klik hier.

Volwassen worden is een fase waarin verwachtingen toenemen, terwijl antwoorden vaak uitblijven. Je mag steeds meer zelf bepalen, denk aan alcohol drinken, wat je doet, en vooral wanneer, etc. Tegelijk voelt het alsof niemand je echt heeft voorbereid op wat er komt kijken bij zaken als hoe je volwassen met je ouders omgaat, verliefd worden, en hoe makkelijk het is om een studieschuld op te bouwen.

In Help, ik word volwassen! richt Kluun zich op deze tussenfase. Niet meer kind, en nog zoekend naar wat volwassen zijn eigenlijk betekent. Het boek bespreekt thema’s die voor veel jongvolwassenen herkenbaar zijn, en die zelden concreet worden uitgelegd.

Hoe ga je om met geld en schulden, terwijl je nog bezig bent je plek te vinden? Wat betekent een gezonde relatie, en hoe herken je wanneer iets niet goed voor je is? Wanneer is vermoeidheid tijdelijk, en wanneer vraagt het om meer aandacht? Het zijn vragen die vaak pas opkomen wanneer het moment daar is, en je er middenin zit.

Wat dit boek onderscheidt, is de manier waarop deze onderwerpen worden benaderd. Zonder belerend te worden, met ruimte voor nuance. Het duidt aan dat zoeken juist belangrijk is, en onderdeel is van deze fase, en dat fouten maken daar eigenlijk (sorry, not sorry) bij hoort.

Help, ik word volwassen! nodigt uit om stil te staan bij keuzes die je maakt, en bij de manier waarop je omgaat met de verwachtingen van jezelf en van anderen.

Meer lees en kijktips? Klik hier.

Voor veel mensen tussen de 25 en 50 voelt het leven als een constante ratrace. Werk, sociale verplichtingen, misschien een gezin, financiële druk. Alles komt tegelijk. Het is de fase waarin je verwacht wordt iets op te bouwen, te zorgen en 'vooruit' te gaan. Tegelijk is het ook de fase waarin stress, vermoeidheid en mentale klachten het vaakst voorkomen.

Wat opvalt, is dat juist een andere generatie een deel van het antwoord kan bieden.

Volgens de  analyse van huisarts Iris de Vries zijn steeds meer ouderen langer vitaal, zowel fysiek als mentaal vertelt ze in een artikel van RTL Nieuws. Ze hebben tijd en levenservaring. Waar jongere generaties vaak onder hoge druk staan, ontstaat er bij ouderen juist ruimte. Dat verschil maakt iets zichtbaar: misschien hebben we elkaar meer nodig dan we denken.

Niet alleen praktisch, bijvoorbeeld door op te passen, mee te denken of even bij te springen wanneer het nodig is. Ook mentaal. Het idee dat er iemand is die kan helpen, kan al zorgen voor meer rust en veerkracht.

Tegelijkertijd werkt het twee kanten op. Betrokken blijven bij anderen geeft ook ouderen energie en verbinding. Het voorkomt eenzaamheid en houdt mensen actief.

Dat zie je terug in verhalen die blijven hangen. Zoals dat van Wim Oudejans, die op zijn tachtigste een Nederlands record liep tijdens de marathon van Rotterdam. Niet als voormalig topsporter, maar als iemand die pas later in zijn leven begon met hardlopen. Zijn verhaal laat zien hoe krachtig het is om in beweging te blijven.

Dit bericht op Instagram bekijken

Een bericht gedeeld door UPFRONT (@upfront)

Misschien zit daar de kern. Inspiratie komt niet altijd van leeftijdsgenoten of mensen die hetzelfde pad bewandelen. Soms zit het juist in de verschillen tussen generaties. In hoe iemand anders naar het leven kijkt.

De vraag is dan niet alleen hoe je alles zelf volhoudt. De vraag is ook: wie staat er om je heen?

En misschien nog belangrijker: durf je daar gebruik van te maken.

Meer lezen? Klik hier.

Tijdens de recente uitreiking van de Oscars schreef cameravrouw Autumn Durald Arkapaw geschiedenis door als eerste vrouw ooit de Oscar voor Beste Cinematografie te winnen. Haar werk aan de film Sinners markeerde een mijlpaal die symbool staat voor een bredere beweging binnen de filmindustrie.

Tijdens haar speech richtte Arkapaw zich nadrukkelijk tot andere vrouwen in de zaal. Ze vroeg hen om op te staan, als erkenning voor alle makers, samenwerkingen en netwerken die hebben bijgedragen aan dit moment. Daarmee maakte ze duidelijk dat haar prijs voortkomt uit de jaren van inzet van vrouwen die zich een plek hebben bevochten in een wereld die lange tijd werd gedomineerd door mannen.

Grenzen verleggen

Met Sinners, geregisseerd door Ryan Coogler, bracht Arkapaw een visueel verhaal tot leven. De film speelt zich af in het Mississippi van de jaren dertig en bespreekt thema’s als onderdrukking, spiritualiteit en de veerkracht van zwarte cultuur. Haar camerawerk versterkt deze beeldtaal en neemt de kijker volledig mee in de sfeer van het verhaal.

Daarnaast brak ze ook technisch nieuwe grond. Als eerste vrouw werkte ze met grootformaat filmtechnieken zoals IMAX 65mm en Ultra Panavision.

Verschuiving achter de schermen

De betekenis van deze overwinning wordt nog duidelijker wanneer je kijkt naar de geschiedenis van de categorie. Lange tijd werden zwarte makers nauwelijks erkend binnen cinematografie. Pas in 1998 kwam daar verandering in met een nominatie voor Remi Adefarasin, gevolgd door Bradford Young in 2016.

Dat Arkapaw nu wint, laat zien dat zwarte vrouwen niet langer alleen aanwezig in de industrie, ze nemen ook een leidende rol in.

Van uitsluiting naar erkenning

Om de impact van deze ontwikkeling te begrijpen, is een blik op het verleden belangrijk. In 1940 werd actrice Hattie McDaniel de eerste zwarte winnaar van een Oscar, voor haar rol in Gone with the Wind. Tijdens de ceremonie zat ze noodgedwongen aan een aparte tafel achterin de zaal, vanwege de toen geldende segregatie.

Waar McDaniel erkenning kreeg onder beperkende omstandigheden, stond Arkapaw vrij op het podium, omringd door collega’s en vakgenoten. Het contrast tussen deze twee momenten laat zien hoeveel er is veranderd, en hoeveel strijd daaraan voorafging.

Een nieuwe fase voor de filmindustrie

De film Sinners ontving een recordaantal nominaties en prijzen, wat laat zien dat er meer ruimte ontstaat voor verhalen die eerder onderbelicht bleven.

Tegelijkertijd maakt deze mijlpaal duidelijk dat erkenning tijd kost. Decennialang bleven vrouwen en mensen van kleur buiten beeld in technische rollen binnen film.

De avond waarop Autumn Durald Arkapaw haar prijs in ontvangst nam, voelt daarmee als een kantelpunt. Niet alleen voor haarzelf, maar voor een hele generatie makers die hun plek opeisen en het beeld van de toekomst vormgeven.

Meer lezen? Klik hier.

Of het nou van een artiest, een sportclub, een serie of een schrijver is, bijna iedereen is wel ergens fan van. Vaak wordt fan zijn weggezet als overdreven of oppervlakkig, terwijl het eigenlijk juist veel positieve kanten heeft.

Volgens onderzoeker Nicolle Lamerichs, auteur van Leven als een fan, zijn fans vaak actief, creatief en sociaal. Fandom draait niet alleen om bewondering, het gaat ook over verbinding. Fans bezoeken evenementen, schrijven verhalen, en vinden elkaar online of bij concerten en wedstrijden. Dat creëert een gevoel van gemeenschap.

Waarom fan zijn goed voor je kan zijn

Fan zijn kan emotionele steun bieden. Wanneer je ergens fan van bent, heb je iets gevonden dat je blij maakt. Muziek, films of een sportclub kunnen troost bieden op moeilijke momenten. Het geeft mensen iets om naar uit te kijken en een plek waar ze even kunnen ontsnappen aan dagelijkse zorgen.

Al in de Romeinse tijd kozen mensen hun favoriete gladiator en volgden ze hun wedstrijden met passie. Fandom is dus iets wat al eeuwen bestaat, het is een menselijke manier om betrokken te zijn bij iets dat betekenis heeft.

Inspiratie en rolmodellen

Vooral jongeren kunnen veel halen uit iemand die ze bewonderen. Rolmodellen kunnen namelijk inspiratie bieden om zelf stappen te zetten. Door het verhaal van een artiest, sporter of ondernemer te volgen, en zelf te kijken naar wat je hier uit kan halen, of welke stappen jij kan zetten.

Een rolmodel laat zien wat mogelijk is. Het kan jongeren motiveren om hun eigen doelen te formuleren en hun eigen pad te volgen. Het verhaal van een voorbeeld maakt duidelijk dat succes vaak het resultaat is van doorzettingsvermogen en ontwikkeling.

Fan zijn is heel menselijk

Uiteindelijk betekent fan zijn vooral dat je ergens extra aandacht en betrokkenheid voor voelt. Voor veel mensen brengt het plezier, inspiratie en een gevoel van verbondenheid.

Fan zijn laat zien waar je energie van krijgt. En juist dat kan een belangrijke bron zijn van motivatie, creativiteit en troost in het dagelijks leven.

Meer lezen? Klik hier.

Aankomende zondag, 8 maart, is het Internationale Vrouwendag. Een belangrijke dag voor de geschiedenis van vrouwenemancipatie, voor erkenning van de problemen die nog steeds spelen, en voor de mooie bewegingen van het heden.

Deze hele maand zijn er allerlei festiviteiten rondom deze viering, waaronder ook De Haagse Vrouwendagen. Tijdens deze dagen wordt onder andere de Kartiniprijs uitgereikt. Maar wie was Kartini en waarom is deze prijs naar haar vernoemd?

Het verhaal van Kartini

Raden Adjeng Kartini (1879 - 1904) werd op 21 april 1879 geboren. Als dochter van het hoofd van het district Mayong maakte zij deel uit van de Javaanse aristocratie. Kartini mocht samen met haar zus tot haar 12e naar een Europese lagere school en sprak hierdoor uitstekend Nederlands. Na deze educatie moest ze zich voorbereiden op het huwelijk met een man van dezelfde sociale klasse.

Rond deze periode werd Kartini zich bewust van de verhoudingen die vanuit de maatschappij als ‘normaal’ werden gezien. Haar rechtvaardigheidsgevoel begreep niet waarom er bepaalde normen en wetten waren die haar zouden beperken, en zij wilde niet trouwen. Dit zou namelijk haar vrijheid beperken.

Gelukkig vond ze in deze periode ook erkenning en herkenning in tijdschriften en boeken. Ze las stukken van Europese feministen en startte briefverkeer met onder andere de Nederlandse Stella Zeehandelaar. Kartini wilde meer uit het leven halen dan zich toewijden aan een man en kwam met het plan om een vak te gaan volgen in Nederland, wat hopelijk tot economische onafhankelijkheid zou leiden. Toch ervaarde ze weerstand vanwege de realiteit waarin zij zich begaf en besloot zij uit te reiken naar invloedrijke personen.

Parlementslid ir. H.H. van Kol zocht Kartini op en geloofde in haar wilskracht. Via deze weg wist zij educatie voor vrouwen op de politieke agenda te krijgen.

Vrouwenrechten in Nederland

In Nederland brak in deze tijd een baanbrekend jaar aan: 1870. Het jaar dat Aletta Jacobs de moed verzamelde en een brief schreef aan de liberale minister Thorbecke met het verzoek tot toelating aan de universiteit. Op 20 april 1871 was het zover: Aletta Jacobs mocht als een van de eerste vrouwen officieel aan een Nederlandse universiteit studeren. (Anna Maria van Schurman had al eerder colleges gevolgd, maar niet als officieel ingeschreven student.)

Een stap die wij waarschijnlijk niet al te gek vinden, maar die in die tijd voor veel controverse zorgde.

Haar broers schaamden zich enorm, publicaties in kranten maakten Aletta belachelijk en schreven dat geleerde meisjes ‘manwijven’ zouden worden. De patriarchale rol van de vrouw stond op het spel. Toch bleef Aletta streven naar meer. In 1878 slaagde ze als eerste vrouw in Nederland voor het arts-examen en in 1879 promoveerde ze tot doctor in de geneeskunde. Haar vader was ongelooflijk trots en volgens hem had zijn dochter “de hoogste trap als vrouw bestegen.”

"Ik mag immers toch niets worden omdat ik een meisje ben!" - Aletta Jacobs

Voorafgaand activisme

Hoewel er vaak gesproken wordt over Aletta Jacobs en Kartini wanneer wij les krijgen over vrouwenrechten, waren er ongelooflijk veel voorgangers die zich hierover uitspraken.

Een van hen was Sojourner Truth (geboren als Isabella Baumfree, 1797 - 1883). Sojourner was een enorm daadkrachtige vrouw die onder andere samen met haar jongste dochter Sophia aan slavernij wist te ontsnappen. Tijdens deze ontsnapping liet zij haar man en andere kinderen achter.

Eenmaal vrij kreeg Sojourner te horen dat haar vijfjarige zoon Peter illegaal was verkocht. Ze besloot een rechtszaak aan te spannen. Dit werd de eerste keer dat een zwarte vrouw met succes een witte man vervolgde.

Sojourner bekeerde zich en gaf zichzelf de naam Sojourner Truth. Ze verhuisde samen met Sophia en Peter naar New York City en ging aan het werk als huishoudster.

In de jaren ’40 van de 19e eeuw was Sojourner vaak het gezicht bij bijeenkomsten over de afschaffing van slavernij. In 1844 sloot zij zich aan bij de Northampton Association of Education and Industry, een organisatie die zich onder meer inzette voor hervorming van vrouwenrechten en de afschaffing van slavernij. Sojourner werd een welbekende spreekster en sprak zelfs op de eerste zwarte vrouwenrechten conventie in 1851.

Haar hele leven bleef ze analfabeet. Toch publiceerde ze in 1850 een autobiografie genaamd The Narrative of Sojourner Truth: A Northern Slave. Ze werd een van de bekendste gezichten in de strijd tegen slavernij in de Verenigde Staten. Met haar beroemde quote “Ain’t I a woman?” kennen wij haar als een van de eerste vrouwen ter wereld die zich uitsprak voor vrouwenrechten.

De tijd van het vrijuit kunnen spreken

“Ain’t I a woman?” kent nog steeds haar invloed in hedendaagse literatuur en media. Zo noemde de Amerikaanse auteur, dichter, professor en activist bell hooks (1952 - 2021) haar boek Ain't I a Woman? Black Women and Feminism naar deze quote.

bell hooks had een creatieve visie op de wereld. Ze veranderde haar naam van Gloria Jean Watkins naar bell hooks, vernoemd naar haar overgrootmoeder, en schreef deze bewust zonder hoofdletters. Zo wilde zij duidelijk maken dat de boodschap belangrijker is dan de naam van de schrijver.

bell hooks had een brede achtergrond in onderwijs. Ze behaalde haar Bachelor of Arts, Master of Arts en promoveerde in de literatuur aan de Universiteit van Californië. Tussen deze studies door schreef ze haar eerste boek: And There We Wept: Poems. Later volgde een van haar bekendste werken: Ain’t I a Woman?: Black Women and Feminism.

Ook schreef ze Feminism Is for Everybody: Passionate Politics, waarin ze in duidelijke taal beschrijft wat feminisme inhoudt en waarom iedereen slachtoffer is van het patriarchaat. In haar eigen woorden schrijft ze in de introductie een persoonlijk bericht:

"I needed feminism to give me a foundation of equality and justice to stand on."

bell hooks laat zien dat feminisme en de feministische golven geen beweging zijn die komt en gaat, maar een voortdurend streven waar iedereen in de samenleving belang bij heeft: man, vrouw, die, hun en ieder ander die deel uitmaakt van onze samenleving. Het doel is een wereld zonder seksisme.

"Come closer and you will see: feminism is for everybody." - bell hooks

De kern van feminisme

Vandaag de dag leven wij in een heel andere wereld dan deze vrouwen deden. Alleen al in de afgelopen jaren is er ongelooflijk veel veranderd op het vlak van vrouwenrechten en emancipatie: positief, en helaas ook negatief.

Het voelt soms alsof wetten waar al deze vrouwen zo hard voor hebben gestreden langzaam worden teruggedraaid. Juist daarom is een dag zoals 8 maart zo belangrijk en essentieel voor blijvende verandering. Zoals bell hooks schrijft in Feminism Is for Everybody: Passionate Politics:

"We are not there yet. But this is what we must do to share feminism, to let the movement into everyone's mind and heart. Feminist change has already touched all our lives in a positive way. And yet we lose sight of the positive when all we hear about feminism is negative."

Fijne vrouwendag.

Meer lezen? Klik hier.

Wat doe je als je op je 13e al geschiedenis schrijft?

Loslaten in een wereld van prestatiedruk

Alysa Liu werd in 2019 de jongste Amerikaans kampioen kunstschaatsen bij de vrouwen ooit, won brons op de World Championships in 2022 en werd 6e op de Olympische Spelen in Beijing. In een interview met ELLE USA legt ze uit dat ze het niet naar haar zin had tijdens het schaatsen door de projectie van wat anderen dachten hoe haar leven moest lopen. Zo besloot ze op haar 16e hier een punt achter te zetten.

“Ik was 16 en ging bijna naar de universiteit. Ik wilde nog zoveel doen,” vertelde ze. Ze reisde naar Nepal, maakte roadtrips met vrienden. “Ik leefde echt volop. Het was de mooiste tijd van mijn leven.”

Een terugkeer op eigen manier

Inmiddels is Alysa teruggekeerd op de schaatsbaan. De jaren van afstand hebben haar inzicht gegeven in wie ze is, wat haar smaak, stijl en voorkeuren zijn. Zo legt ze uit dat ze nu duidelijker voor ogen heeft dat ze de creatieve regie wil nemen over haar schaatsperformances, om die als een uiting van haar innerlijke wereld te gebruiken.

De kracht van ‘detached’ zijn

Afgelopen week won ze goud op de Olympische Spelen en overwint ze talloze harten met haar self-aware quotes en interviews. Zo geeft ze duidelijk aan zo detached mogelijk in de wedstrijd te staan, om op deze manier plezier te vinden in de struggles en de reis naar het optreden toe. Dat is bewonderenswaardig in een sport waar controle en perfectie heilig zijn.

Die houding maakt haar ongelofelijk inspirerend.

Meer lezen? Klik hier.

Wageningen University & Research (WUR) publiceert vaker inspirerende blogs in hun 'Studiekeuzekind'-blog. Ditmaal gaat het over het maken van een studiekeuze op basis van beroepen en baankansen. Voorlichter voor studiekeuzebegeleiders Daniëlle Vogels schreef onderstaand blog:

Nadenken over wat je wil worden is niet nodig om een keuze te maken voor een studie aan hbo of universiteit. Maar kijken naar mogelijke beroepen en baankansen na een opleiding is wel belangrijk. Door de ontwikkeling van AI verandert de arbeidsmarkt. Hoe kun en wil je hiermee rekening houden?

Hoe beginnen met studiekeuze?

Met veel studies op hbo’s en universiteiten kun je verschillende beroepen gaan uitoefenen. Daarom is het niet nodig na te denken over wat je wilt worden om een studie te kunnen kiezen. Begin met breed oriënteren op internet en kijk welke studies je interessant lijken. Verdiep je in de inhoud en opzet daarvan. Daarna kun je bepalen welke open dagen je wilt bezoeken en deelnemen aan meeloopdagen.

Waarom en hoe beroepen bekijken

Studeren kost veel geld, en om een hbo- of universitair diploma te behalen moet je een paar jaar flink wat uren studeren. Onzettend vervelend om tijdens de opleiding te ontdekken dat je met het diploma hiervan geen werk kunt gaan doen dat jou leuk lijkt. Daarom is het slim om voordat je start te kijken naar mogelijke beroepen en baankansen van studies die je interessant vindt.

Bij beschrijvingen van opleidingen op de websites van universiteiten en hbo’s kun je vaak lezen over het werk van oud studenten, ook alumni genoemd. Hierover lezen kan je helpen te bepalen of je studie wel of niet wilt gaan volgen. Bekijk hier een voorbeeld.

Veel studiekiezers kennen maar een zeer beperkt aantal beroepen. Scroll door beschrijvingen van beroepen in verschillende sectoren om ideeën op te doen. Op website Studiekeuze123 (betaald door het ministerie van Onderwijs) vind je ook beschrijvingen en filmpjes van veel beroepen. Stel jezelf, of je kind, hierbij deze vragen:

• Welke beroepen lijken jou interessant en waarom?
• Hoe denk je dat je werkweek er dan uitziet?
• Welke opleidingen leiden op tot het beroep en welke opleidingsroute past het best bij jou?
• Hoeveel tijd besteed je in dit beroepen aan verschillende bezigheden en waar doe je die?
• Wat zou daarvan wel en niet bij jou passen? Hoe blijkt dit uit wat jij al doet en hebt gedaan op school, in je vrije tijd en tijdens bijbaantjes?

Baankansen en ontwikkeling van AI

Baankansen bekijken bij het maken van de studiekeuze is verstandig. Het UWV onderzoekt in welke beroepen de kans op het vinden van een baan het grootst is en geeft hierover informatie.

Door de ontwikkeling van AI gaat de arbeidsmarkt komende jaren waarschijnlijk flink veranderen, volgens de Sociaal Econmische Raad (SER). Dit is een belangrijk advies orgaan van de overheid. Volgens deze raad zijn er op dit moment verschillen in de mate waarin verschillende secotren gebruik maken van AI. Vooral in de ICT-sector, specialistische zakelijke dienst verlening en de financiële dienstverlening wordt al veel gebruik gemaakt van AI.

Het is geen goed idee om een opleiding vooral te kiezen vanwege de kans op een baan of goed salaris als je deze niet echt interessant vindt. Dan zal het erg lastig zijn om gemotiveerd te blijven en de studie succesvol af te ronden. Bovendien kan de arbeidsmarkt veranderen.

Studiekeuze maken: wetenschappelijk onderzoeker?

De meeste universitaire studies leiden op tot wetenschappelijk onderzoeker. Maar wat doet een wetenschappelijk onderzoeker eigenlijk? Veel studiekiezers hebben hier geen goed beeld van. Denk je aan een universitaire studie, dan is het slim om hierover te lezen en vragen te stellen tijdens Open dagen.

Veel studenten twijfelen op enig moment of ze de juiste keuze hebben gemaakt. Een beeld hebben van wat je na de studie zoal kunt gaan doen, kan dan helpen om gemotiveerd te blijven. Maar een klein deel van de universitair studenten wordt uiteindelijk wetenschappelijk onderzoeker.

Motivatie en beroepsopleidingen

Is het voor jouw motivatie, of die van jouw kind, belangrijk om gericht opgeleid te worden tot een bepaald beroep? Kijk dan ook naar studiemogelijkheden in het mbo en hbo. Ook deze kunnen zorgen voor een goede baankans en salaris. Kijk ook naar verschillen tussen hbo en universiteit.

De beste carrièrekansen geeft een studieroute die het best bij je past. Op hbo’s en universiteiten stopt gemiddeld bijna 1 op de 3 eerstejaars met de studie. Ruim 1 op 3 daarvan geeft als reden dat de manier van studeren niet paste, blijkt uit enquêtes.

Beroepenavonden en snuffelstages

Praten met iemand die een beroep uitoefent is nuttig om een beeld te krijgen van wat dit inhoudt. Veel scholen organiseren daarom beroepenavonden. Hiernaast snuffelstages regelen is slim, omdat zelf ervaren nog meer inzicht geeft.

Vraag aan kennissen die een beroep uitoefenen dat interessant lijkt of je een of enkele dagen mag komen kijken. Je kunt dit bijvoorbeeld via mail ook vragen aan organisaties en bedrijven die interessant lijken. Hier is niet altijd ruimte voor, maar je kunt werkgevers treffen die juist interesse hebben in jongeren die initiatief tonen door hier zelf om te vragen. Lees hoe Emma 30 snuffelstages liep in een tussenjaar en hoe dit haar hielp om een studiekeuze te maken.

De studiekeuze checklist

Dit is een artikel over punt 3 in een serie over onderstaande checklist voor een goed gefundeerde studiekeuze (klik op de link achter elk punt om te lezen wat je kunt doen om dat goed en zo makkelijk mogelijk af te vinken, en hoe ouders hierbij kunnen helpen):

• en je bent gemotiveerd om met de studie te starten!
• Je hebt gekeken naar een flink aantal andere studies,
• goed verdiept in de inhoud en opzet van de studie,
• een beeld van werk dat je daarna kunt doen,
• goed vergeleken met andere studies,
• deelgenomen aan een meeloopdag,
• en je bent gemotiveerd om met de studie te starten!

Je vindt het originele artikel hier.