Sonja Koster-Klomp: “Vertrouw op jezelf en stel jouw norm, dan kun je alles creëren wat bij je past. Dat doe ik met meer menselijke en snellere mentale zorg.”

Sonja Koster-Klomp is oprichter van MindSign, een organisatie die mentale zorg anders organiseert. Samen met haar team helpt ze medewerkers om mentaal fit te blijven of weer op weg te komen, zonder lange wachttijden en zonder ingewikkelde labels. Op een andere manier dan de reguliere zorg. Want al op jonge leeftijd merkte Sonja dat ze anders keek naar mensen en systemen. Ze stelde haar eigen norm. Lees hoe zij hiertoe kwam en welke lessen zij doorgeeft.

“Ik kom uit een gezin met twee lieve ouders en een broer die vijf jaar jonger is.”
Als kind wist Sonja zichzelf goed te vermaken. “Ik was een enorme boekenwurm. Ik las veel en speelde bibliotheekje, nummerde alle boeken en nodigde vriendinnetjes uit om boeken te komen lenen.”

Naast lezen hield ze van gezelligheid en van dingen zelf bedenken. “Ik vond het heel leuk om met mijn moeder of met mijn vriendinnetjes koekjes te bakken. Maar dan wilde ik die koekjes wel verkopen, want dan kon je daarna nog meer koekjes bakken.”

Ondernemerschap zat er dus al vroeg in. “Mijn vader heeft jarenlang zijn eigen financieel adviesbureau gerund. Er zat bij ons thuis wel een stukje eigenwijsheid in. Dingen net even anders doen dan de rest.” Dat ze ooit zelf ondernemer zou worden, besefte ze toen nog niet. We volgen Sonja van jeugd tot ondernemer.

“De overgang naar de middelbare school was ronduit dramatisch”

"De basisschool ging als vanzelf", vertelt Sonja. “Ik vond het hartstikke leuk en helemaal niet moeilijk. Ik fietste er gewoon doorheen.”
De overstap naar de middelbare school was echter groot. “Op Scholengemeenschap De Breul in Zeist voelde ik me ontzettend verloren door alle veranderingen en miste ik houvast, terwijl ik allemaal vriendinnen om me heen had.” Ook haar schoolprestaties veranderden. “Mijn resultaten waren bij sommige vakken ronduit slecht.”

Eén docent maakte het verschil. “Mijn godsdienstleraar zei: ‘Sonja kan dat wel.’ Ondanks dat ze met haar cijfers eigenlijk niet in aanmerking kwam voor de mavo, mocht ze toch door. “Ik vond het met 'de hakken over de sloot' verschrikkelijk, maar ik dacht: als ik maar op school kan blijven.” Daarna ging het beter. “Hoe moeilijker het werd, hoe makkelijker ik het vond.” Ze behaalde haar diploma en ging verder met havo.

Niet passen in het systeem

Sonja blikt met gemengde gevoelens terug op die periode. “Ik dacht vaak: waarom moet ik geschiedenis leren als het al voorbij is? Wat ga ik daar dan mee doen? Ik had mijn eigen ideeën en ontdekte dat ik anders dacht dan de leeftijdgenoten om mij heen."

Wat wel duidelijk was: ze wilde mensen helpen. “Thuis was ik opgegroeid met pleegkinderen. Ik zag toen hoe hulpverleners hun werk deden en vond daar iets van. Ik vond ze te zakelijk. Niet echt in contact met de ander, gewoon afstandelijk. Ik wilde dit anders doen.”

De zoektocht naar de juiste studie

Na havo koos ze voor een sociale opleiding, al bleek dat niet meteen de juiste keuze. Sonja: “Ik ging naar SPH, maar daar lag de focus op groepen. Tijdens mijn stage werkte ik met meervoudig gehandicapte leeftijdgenoten die ik onder de douche moest zetten en eten moest geven. Ik dacht: dit is echt helemaal niks voor mij.”

Opvallend genoeg zag haar omgeving dat anders. “Ik kreeg een 9-plus voor mijn stage en een bijbaan aangeboden. Maar ik vond het niet leuk.” Ze stapte over naar maatschappelijk werk en dienstverlening, omdat ze wist dat ze mensen individueel wilde helpen. Die opleiding rondde ze met succes en plezier af.

“Ik ben oprecht nieuwsgierig naar mensen”

Tijdens haar stage bij de Raad voor de Kinderbescherming viel alles op z’n plek. “Qua werkplek is de Raad voor de Kinderbescherming een eindstation, maar ik voelde me als een vis in het water.” Sonja werkte met gezinnen in pittige situaties, ze heeft daar veel gezien. “Ik geloofde niet dat ouders hun kind opzettelijk pijn doen. Ik zag vooral onmacht.”

Die houding maakte het verschil. “Ik was oprecht nieuwsgierig naar mensen. Daardoor lukte het mij om bij iedereen in contact te komen.” Collega’s zagen dat ook. “Als iemand vastliep, zeiden ze: vraag Sonja. Die krijgt iedereen aan de praat.”

Werk, moederschap en blijven ontwikkelen

Na acht jaar werken bij de Raad voor de Kinderbescherming veranderde haar leven toen ze moeder werd. “Na verschillende politieachtervolgingen en gevaarlijke momenten, dacht ik: ik kies voor dit vak, maar mijn kind niet.” Ze stapte over naar pleegzorg, waar ze ook iets van vond hoe de hulp was ingericht en waar ze een andere visie had op goede begeleiding dan de gebruikelijke maat.

Het moederschap van twee kinderen en haar carrière waren beiden belangrijk voor Sonja. Maar ze was niet in de wieg gelegd als blijvende stay-at-home moeder: “Ik houd niet van shoppen, niet van poetsen en niet van tv kijken.” Dus bleef ze zich ontwikkelen tijdens haar zwangerschaps- en bevallingsverloven en behaalde diploma’s. “Daardoor mag ik mij psycholoog noemen.”

“Ik heb altijd gedacht: ik wil de wereld een beetje mooier maken. Als ik ooit doodga, wil ik dat er iets is verschoven.”

De stap naar ondernemen

Op een gegeven moment besloot Sonja haar eigen weg te gaan volgen en startte haar eigen praktijk. “Ik vond het doodeng. Was gewend aan de veiligheid van een organisatie. En nu moest ik zelf zeggen: ik kan jou helpen.”

Toch deed ze het. Ze begeleidde eerst vooral kinderen en gaf trainingen. Later breidde ze dat uit naar volwassenen. “Als andere professionals er niet uitkwamen, zeiden ze: ga maar naar Sonja.”

Haar grote voorbeeld hierbij was Annemarie van Gaal. “Met name de visie van Annemarie over de eigen verantwoordelijkheid nemen over je leven en haar kritiek op bestaande systemen vormt voor mij een inspiratie. Ze is ook iemand die anders denkt.” Sonja zou Annemarie graag eens ontmoeten. "Dat lijkt mij echt gaaf en inspirerend.”

De keuze voor een eigen aanpak van mentale zorg

Ondanks het succes van haar praktijk ging het bij Sonja wringen. “Ik deed 35 sessies per week en vroeg mijzelf af: ga ik dit doen tot mijn pensioen?”

Ze zag hoe het systeem werkte. “Waarom moet hulp zo lang duren? Waarom zijn er wachttijden?” Dat bracht haar op een nieuw idee. “Hoe tof zou het zijn als je mensen in vijf sessies kunt helpen?”

Zo ontstond in 2020 haar nieuwe bedrijf: MindSign. Binnen no-time dienden de eerste opdrachtgevers zich aan. Het waren grote organisaties die vertrouwen en geloof hadden in haar aanpak. Een andere aanpak dan de reguliere GGZ.
“Wij zien mensen zoals ze zijn. We denken niet in stoornissen, maar in mogelijkheden. Niet in protocollen, maar in verbinding. Mensen krijgen snel hulp, zonder ingewikkelde procedures. We stellen vragen, koppelen iemand aan de juiste psycholoog en gaan meteen aan de slag.”

Wat ze vaak terughoort? “Dit is anders. Dit is écht.”

Missie voor de toekomst

“Ik vind het eerlijk gezegd ronduit schokkend dat onze werkwijze als ‘bijzonder’ wordt gezien. Want voor ons is dit de norm: betrokken, snel, deskundig én menselijk.

Onze maatschappij is gewend geraakt aan medicaliseren: klachten worden vaak direct gelabeld als een stoornis waar je ‘vanaf’ moet. Maar wat als we anders kijken? Ik geloof dat ieder mens goed is zoals hij/zij is, en dat we allemaal unieke wezens zijn. We erkennen daarmee dat ieder mens op zijn eigen manier omgaat met het leven en dat daarin geen goed of fout bestaat.

Met MindSign willen wij, dat geldt voor mij én mijn team psychologen, bijdragen aan die kanteling. Door te normaliseren wat nu nog als alternatief wordt gezien.  Door mensen zodanig te helpen dat hij/zij zichzelf zo goed gaat kennen en weet wat nodig om met mentale uitdagingen om te gaan.

Advies aan jongeren

De ervaringen die Sonja in haar leven opdeed, deelt ze graag met anderen. Vooral met jongeren die nog keuzes (gaan) maken.

“Volg altijd je hart en blijf bij jezelf. Toen ik 21 was, wist ik al dat ik dingen anders zag. Ik dacht dat ik de uitzondering was.”
Ze kijkt er nu anders naar. “Als je dat omdraait en zegt: Ik ben de norm, zoals ik het zie en doe. Dan kun je alles creëren wat bij je past.”

Tot slot een wijze les: “Laat je niet van de wijs brengen. Vertrouw op jezelf. Dan kom je verder dan je denkt.”


Wil je meer weten over Sonja en MindSign? Klik hier