De wintertijd: gezellig in november, maar hoe overleven we januari?

Anne Kamp
Jongeren
16 november 2026

Het is weer zover: de klok is verzet en Nederland heeft er een gespreksonderwerp bij. Bij het koffiezetapparaat, tijdens de lunch of met mijn huisgenoot thuis: iedereen om mij heen lijkt het erover te hebben. “Ben jij al gewend aan de wintertijd?” Ik hoor vooral veel mensen die moe zijn, moeite hebben met opstaan en het liefst de hele dag binnen blijven. En eerlijk is eerlijk, ik doe gezellig mee. 

De eerste ochtend na het verzetten van de klok vind ik altijd stiekem best lekker. Een uurtje langer slapen, wie zegt daar nou nee tegen? Dit jaar kwam dat extra uurtje tijdens ADE trouwens ook bijzonder goed uit. Maar de weken daarna begint het toch te knagen. Het is ineens donker als ik uit werk kom, de ochtenden zijn koud en mijn bed heeft een aantrekkingskracht waar ik moeilijk tegenop kan.

Mijn sportplannen zijn daar een goed voorbeeld van. In de zomer ga ik regelmatig met vriendinnen sporten, om daarna samen koffie te drinken. Of ik sta om zeven uur naast mijn bed om nog even te bewegen voordat het ineens 32 graden wordt. In de winter voelt sporten ineens als een hele onderneming. Voor werk is het donker, na werk is het donker en tijdens werk zit ik binnen. Ergens daartussen moet ik mezelf dan nog zien te motiveren. Spoiler: dat lukt vaak niet. En als ik op buienalarm zie dat het gaat regenen, hoef je mij al helemaal niet te vragen om de regenlaarzen nog aan te trekken.

Van gezellige dagen naar winterdip

Toch vind ik november en december nog best gezellig. De eerste lichtjes verschijnen weer in de straten, de feestdagen komen dichterbij en er is genoeg om naar uit te kijken. Maar januari en februari? Dat is een ander verhaal. De feestdagen zijn voorbij, de kerstboom is weg en de lente lijkt nog mijlenver weg. De dagen voelen eindeloos.

En blijkbaar ben ik niet de enige die daar last van heeft. Laatst hoorde ik in een podcast dé tip tegen een winterdip: ga op vakantie. Nou, die kan ik inmiddels alleen maar beamen. Een retourtje zon klinkt op dit moment als een uitstekend plan. Vorig jaar lag ik rond deze tijd namelijk nog in mijn bikini in Mexico, waar ik twee maanden aan het backpacken was met mijn beste vriendin. Ik heb nog nooit zo weinig moeite gehad met de winter. Sterker nog, we keken toen bijna uit naar januari en februari. Dit jaar ziet mijn vooruitzicht er helaas iets minder tropisch uit. Met nog twee vakantiedagen in mijn HR-app op werk staat er voorlopig geen zonovergoten bestemming op de planning. Ik zal het dus ergens anders vandaan moeten halen.

De biologische klok bepaalt

Dat we ons in de winter anders voelen, is overigens niet alleen maar aanstellerij. Ons lichaam reageert namelijk op veranderingen in daglicht. Onze biologische klok, die onder andere ons slaap-waakritme regelt, wordt sterk beïnvloed door licht. Minder daglicht kan ervoor zorgen dat ons ritme verschuift en kan bij sommige mensen invloed hebben op slaap, energie en stemming. Bij een winterdepressie spelen veranderingen in onder andere het serotonine- en melatoninesysteem mogelijk een rol. Dat betekent niet dat iedereen die in november moeilijk uit bed komt meteen een winterdip heeft, maar het maakt wel duidelijk dat licht meer met ons doet dan alleen bepalen of we de lampen aan moeten zetten.



De kortste dag van het jaar komt eraan

En dan is er natuurlijk nog de jaarlijkse discussie over het verzetten van de klok. Moeten we er nou echt mee doorgaan? Moet de zomer- of wintertijd blijven? Ik heb het gesprek inmiddels zo vaak gevoerd dat ik bijna een standaardantwoord heb. Toch merk ik zelf ook dat ik even moet wennen. Al vraag ik me af hoeveel daarvan door de klok komt en hoeveel door het feit dat het buiten simpelweg steeds eerder donker wordt. Die twee worden in gesprekken nogal makkelijk op één hoop gegooid.

Gelukkig heb ik mijn moeder nog. Ieder jaar herinnert ze me eraan wanneer de kortste dag van het jaar eraan komt. Dit jaar is dat op 21 december. Alsof ze me even persoonlijk komt vertellen dat we het donkerste punt achter ons laten en de dagen daarna gelukkig weer langzaam langer worden. Misschien klinkt het wat overdreven, maar ik vind dat oprecht fijn om te horen. Dit jaar heb ik besloten dat ik het haar eens zelf ga vertellen. Na al die jaren mag zij ook weleens door mij aan het goede nieuws herinnerd worden. Al vermoed ik dat ze het zelf ook al lang en breed op de kalender heeft staan.



Join the club: maak het gezellig

Tot die tijd probeer ik me te richten op de gezelligheid die de komende maanden óók brengen. De lichtjes, de feestdagen, veel rode wijn en kaas met vriendinnen of gewoon lekker op de bank kruipen met een kruik. En misschien moet ik mezelf in deze periode ook maar niet al te veel druk opleggen. Niet iedere dag hoeft even productief te zijn en als mijn lichaam vraagt om een avondje op de bank in plaats van in de sportschool staan, dan is dat ook prima. We hoeven tenslotte niet het hele jaar op volle toeren te draaien. Dus mocht je merken dat je in deze maanden net iets minder vooruit te branden bent: join the club. We doen het gewoon net wat rustiger aan. En weet je nog een leuke vakantiebestemming voor januari of februari: let me know 🙂

Anne

Meer lezen? Klik hier.

Spreekt dit verhaal jou aan? Wil je contact of werk?
Neem contact met ons op via dit contactformulier.